تاريخ ايران ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣١٩
شهرت فوق‌العادهء اسكندر كبير
تأسيس نموده يعنى يك ملت مسلح با منظور و آمال واحد تشكيل داده « 1 » دليل بر بزرگى قدر اوست و نميتوان آن را از نظر دور داشت . چنان كه بعضى از مورخين گفته‌اند حق اين است كه رويهمرفته اروپا مردى چون پسر آمينتاس نياورده بود تا وقتى كه نوادهء آمينتاس بعرصه رسيد .
شهرت فوق‌العادهء اسكندر كبير
شهرت فوق‌العادهء اسكندر كبير
اگر بگوئيم اسكندر كبير از معروفترين مردان دنياست چندان بخطا نرفته‌ايم حتى اينكه امروز هم در تمام آسيا تا حدود چين نام او مشهور و مذكور است . شخص مسافر در مشرق‌زمين همه جا اين مطلب را مشاهده مىكند و محض نمونه من دو مثال از دو كشور كه چند صد ميل از يكديگر فاصله دارند ميآورم .
اولا خواننده را دعوت ميكنم كه بكشمير با من همراهى كرده سلاسل كوههاى عظيمهء هيماليا را طى كند و به گلگيت و از آنجا به هونزه بيايد كه يقينا اقصى بلاد عالم است و تا چند سال قبل هيچ جهانگرد اروپائى به آنجا قدم نگذارده بود . در اين درهء دوردست راجهء كوچكى حكمرانى دارد و او مدعى است كه از اعقاب اسكندر مىباشد .
اين ادعاى او را نميتوان به كلى واهى شمرد چه بنابقول ماركوپولو « 2 » پادشاه بدخشان هم اين ادعا را داشته است و ميتوان تصور كرد كه اين هردو ادعا مبنى است بر روايات ناشيهء از سلطنت يونانى باخترى كه هنوز آثار آن در آن ممالك كوهستانى باقى است . « 3 »
از هونزه تا ساحل مكران مسافتى بعيد است . در آنجا در سال 1897 يكنفر صاحبمنصب تلگرافخانه هنگام مراقبت سيمى كه در طول آن ساحل بيحاصل كشيده شده بود بدست قبايل وحشى كاروان « 4 » مقتول شد و حال آنكه حيات انگليسيها در آن ناحيه تا آن زمان بسيار محترم بود و سبب عمدهء قتل آن انگليسى اين بود كه قبايل مزبور شنيده
( 1 ) - رجوع شود بكتاب « فيليپ و اسكندر مقدونى » صفحه 3 ( مؤلف ) . ( 2 ) - Marco Polo ( 3 ) - رجوع شود بكتاب « Yule's Marco Polo » جلد اول صفحه 157 ( مؤلف ) . ( 4 ) - رجوع شود بكتاب « ده هزار ميل » فصل 24 ( مؤلف ) .