تاريخ ايران ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٧٠
جنگ سالاميس سال 480 قبل از ميلاد
اگرچه ابتدا در لجهء دريا موضع داشتند ليكن تلاقى ايشان با دشمن در محلى واقع ميشد كه بتناسب عدهء كثير آنها وسعت نداشت و مجبور بودند بطور ستون مقابل دشمن بروند در صورتى كه يونانيان بطور صف ايستاده بودند . اما رعاياى شاهنشاه هم جبن و ضعف قلب ظاهر ننمودند و در پيش نظر ولينعمت پرسطوت خود كمال رشادت را ظاهر ساختند .
ابتداى اين جنگ دريائى معروف براى پارسيها مساعد بود . همين كه طليعهء صبح ظاهر شد يونانيها از كثرت عدهء دشمن واهمه كرده ناوهاى خود را تقريبا بساحل بردند ، اما غفلتا جرئت و جسارتى كه از يأس و استيصال دست ميدهد ايشان را بدلاورى واداشت و به طرف دشمن حمله‌ور شدند . ناوهاى فينيقى شاهنشاه كه بين پسيتاليا و خاك يونان حركت ميكردند با آتنيان و اژينىها روبرو شدند و يونانيهاى يونى « 1 » كه بين پسيتاليا و سالاميس در حركت بودند با كشتيهاى پلوپونسى مقابل گرديدند . جنگ در كمال سختى درگرفت ، در اين تنگنا كثرت عدهء ناوهاى پارسى براى ايشان بيشتر ضرر بخشيد ، اگر چه در مسيره غالب بودند ولى در ميمنه بالاخره مغلوب گرديدند و باتفاق آرا افتخار فتح و ظفر راجع بشجاعت و زرنگى آتنيها و اژينىها بود . بالاخره پارسيان در تمام صفوف عاجز شده به فالرن عقب‌نشينى نمودند و دويست فروند ناو ايشان خراب شده يكعده هم با عمله‌جات دستگير گرديدند . از يونانيها چهل ناو خراب شد ، ليكن دشمن را تعاقب ننمودند .
اين جنگ دريائى بزرگ كه يكى از محاربات قطعى دنيا است به اين طريق خاتمه يافت و من در اين باب با گرندى هم‌عقيده‌ام كه نتيجهء اين واقعه قطعىتر از اثر جنگ ماراتن بود در صورتى كه آن را هم كريزى « 2 » مورخ از محاربات قطعيه ميشمارد . در اين جنگ اشيل شاعر در يكى از سفاين جنگى بوده و در محاربه شركت داشته است در منظومهء معروف خود كه بعنوان پارسيان است شرح آن را بنظم آورده و آن ( چنان كه در زير از نظر خوانندگان ميگذرد ) قابل مطالعه است .
« در ابتدا نيروى دريائى پارس در برابر ايشان ايستادگى كرد و هنگاميكه جابر
( 1 ) - مراد يونانيان آسياى صغير است ( مترجم ) ( 2 ) - Creasy