تاريخ ايران ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٥٠
طغيان يونانيان از سال 499 تا 494 قبل از ميلاد
طرفداران خانوادهء پيزيسترات « 1 » طمع ساتراپ ايرانى را در توسعهء خاك تقويت ميكرد و ظاهرا در اين موقع جاسوسان فرستاده شدند كه قلاع و بنادر و استعداد جنگى يونان را تحقيق كرده خبر بدهند . واقعهء ناكسوس « 2 » كه اينك ذكر خواهيم كرد قسمتى از نقشهء تسخير جزاير چندى در درياى اژه بود تا براى لشكركشى كه منظور داشتند مركز دريائى قرار دهند .
طغيان يونانيان از سال 499 تا 494 قبل از ميلاد
طغيان يونانيان از سال 499 تا 494 قبل از ميلاد
شك نيست در اينكه سبب مستقيم حركت قواى پارس بر عليه يونان طغيان يونانيهاى آسياى صغير و محرك آن جاه‌طلبى دو نفر از جباران يونانى بوده است كه مهمترين آنها هيستيه « 3 » فرماندار ميلت بوده كه حفظ و حراست پل دانوب را برعهده داشته داريوش در ازاى اين خدمت شهرى از بلاد طراس را به او بخشيده بود و چون براى آن شهر دژ و استحكامات ترتيب داد مورد سوءظن نمايندهء شاهنشاه گرديده بشوش احضار و توقيف شد ، اگرچه با احترام با او رفتار ميكردند . فرماندار مليت در آنوقت اريستاگر داماد هيستيه بود ، او غلامى نزد داماد خود فرستاد و چون آنجا رسيد گفت بايد در خلوت سر مرا تراشيد تا مقصود معلوم شود . چون سرش را تراشيدند ديدند بر پوست سرش عباراتى نقش ( خال‌كوبى ) شده مشعر بر ترغيب و تحريك يونانيها بطغيان نسبت بدولت ايران و اين پيغام با اين حسن تدبير بموقع رسيد . چه همان اوقات اريستاگر ساتراپ ايران را وادار كرده بود كه بناكسوس حمله ببرد و بواسطهء خيانتى كه در اين امر بظهور رسيد ايرانيها موفقيت نيافتند . اريستاگر همواره مترقب بود كه معزول شود بلكه مقتول گردد . البته در هريك از بلاد يونانى آسيا جماعتى كم يا زياد وجود داشتند كه طرفدار ترك اطاعت ايران بودند و چون اريستاگر از جبارى كناره گرفت شهر ميلت زود بدست اهالى شهر افتاد و جباران ديگر كه از ناكسوس مراجعت نموده و در كشتى بودند گرفتار ايشان شدند . اريستاگر باسپارت رفته براى مقاومت با پارسيها استمداد نمود ولى ثمرى نبخشيد ، ليكن آتنىها بيست كشتى و مردمان ارتريا پنج كشتى بكمك فرستادند و طاغيان بواسطهء اين مساعدت مختصرى قوت‌قلب يافته در سال 498 حملهء
( 1 ) - Pisistratidae . ( 2 ) - Naxos . ( 3 ) - Histiaeus of miletus .