تاريخ ايران ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٣٢

كتيبه‌هاى بيستون كه به زبان است

به خوبى محفوظ مانده تصوير داريوش را نموده است با دو نفر از بزرگان ملازمان پادشاه كه يكى از ايشان گمان ميرود گبرياس پدرزن اوست . اين مجلس براى اين نموده شده كه قهر و غلبهء پادشاه را بر دشمنان مجسم سازد و شاهنشاه ايستاده پاى چپ خود را بر روى گوماتاى مجوس محكم ساخته و گوماتا بر پشت خوابيده و دستهاى خود را به حال تضرع بلند كرده است . در مقابل پادشاه نه نفر « 1 » از قائدين متمردين ايستاده‌اند در حالى كه دستهايشان بسته است و بواسطه بند به يكديگر متصل ميباشند و اسامى هريك از آنها نيز مسطور است . بالاى مجلس صورت اهورمزد مىباشد كه عبارتست از صورت آدمى با ريش و حلقه‌اى از نور كه بر او احاطه دارد . داريوش دست راست خود را بعلامت پرستش به طرف آن صورت گسترده است . كتيبه‌هاى معروف اين حجارى كه بالسنهء ثلاثهء پارسى و شوشى و بابلى نوشته شده القاب داريوش و وسعت ممالك او را حكايت مىكند . پس از آن قتل برديا و سمرديس را با كمبوجيه و عصيان سمرديس كاذب يعنى گوماتاى مجوس را در زمان غيبت كمبوجيه و مسافرت او به مصر نقل مينمايد .

مقتول شدن مدعى كذاب را بدست داريوش نيز فىالجمله مشروحا بيان مىكند ، پس از آن بتفصيل طغيان‌هاى متمردين را نسبت به داريوش ميشمارد و كتيبه منتهى مىشود به خطاب بسلاطين آينده كه از مردمان كذاب برحذر باشند و اخطار به خوانندگان كتيبه كه از تخريب اين حجاريها احتراز نمايند و لعنت به كسانى ميفرستد كه اين يادگار شاهنشاهى را منهدم نمايند . در اين مقام ميگويد داريوش پادشاه ميگويد اگر تو اين كتيبه و اين حجاريها را ببينى و آنها را خراب كنى و مادام كه

( 1 ) - و صورت آن بطوريكه در گراور كتاب از چپ براست نموده شده بدينقرار است : ا - اترين اول مدعى شوشى ب - نيدينتوبل اول مدعى بابلى ، ج - فرورتس مدعى مادى ، د - مارتيا مدعى دوم شوشى ، ه - سيترنتكما ( * ) مدعى سگارتى ، و - ويازديت‌پسد - سمرديس دوم ، ز - اراخا مدعى دوم بابلى ، ح - فرادا مدعى مجوسى ، ط - سكنكا پيشواى سيت‌ها كه تصوير او در دوره‌هاى بعد اضافه شده است « مؤلف » . Citrantakhma ( * )