تاريخ ايران ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٤٠

اورمزد خداى مطلق

اگرچه ما خيلى باختصار ميكوشيم معهذا خيلى اهميت دارد كه تصوريرا كه از تعليمات زردشت نسبت به خداوند بذهن ميآيد از آنچه بعدها در اذهان غلبه يافته تميز دهيم ، در گاتها خداوند ذات خيّرى است كه خالق كل و متفرد است ، صفاتى را كه به اهورامزد نسبت ميدهد مثل راستى و قدرت و نيكوكارى و سلامت و ابديت دائما طرف مخاطبه واقع شده و مثل اين است كه مستقل و جدا از اهورامزد مىباشد و ليكن از طرف ديگر غالبا اشاره مىشود كه اين صفات فقط اسماء معنى هستند و شخصيت جداگانه ندارند و بنابراين تعليمات گاتها البته توحيد را بايد قائل باشيم .

در قسمت متأخر اوستا اگرچه باز اهورا خداوند اعلى است ليكن پرستش تنها متوجه اوينست و صفات ستّه را كه به او نسبت داده ميشد وجودهاى مقدس جاويد محسوب شده و به اين عنوان پرستيده ميشوند ، بعلاوه تمام خداوندان مظهر طبيعت كه زردشت آنها را منسوخ كرده بود دوباره بر سر جاى خود آمده و در معبوديت با اهورامزد و ملائكه او شريك شده‌اند چنان كه پرستش ميترا را ميتوان براى آن شاهد مثال آورد .

پرستش انه‌هيتا « 1 » كه اقتباس از ربة النوع بارورى سامى مسماة به ايشتر بوده معمول شده و از اينقرار اصلاحات و توحيديكه زردشت تعليم كرده بود تدريجا فراموش گرديده و مجددا طبايع بمذهب شرك گرائيده بود .

مطلبيكه باقى مانده كه بايد ضميمه شود اينست كه براى سلاطين هخامنشى اهورامزد خدائى بود قومى و مخصوص به خود آن‌كه در جزو تصاوير نقوش برجستهء بيستون به شكل يكنفر دلاور غازى كشيده شده كه در يك حلقهء دائره مانند ايستاده و دو بال منبسط و گشاده دارد و پاى آن چند پر مثل دنبال مرغ است و صورت اين خدا كه به فروهر تعبير شده عينا مأخوذ است از خداى آسوريان كه اسم آن آسور بوده و بالاخره از مصر گرفته شده است .

( 1 ) - Anahita .