تاريخ جهانگشاى جوينى ( فارسى ) ( ط دنياى كتاب ) — الجزء ١، الصفحة ٥٩

حكايت سعايت مجد الملك يزدى و اختلال احوال مصنّف در اواخر عمر ،

و اعوان وى بر ضدّ علاء الدّين شدند و او را انواع تهمتها ميزدند « 1 » ، مجد الدّين بن الأثير كه نايب علاء الدّين و از خواصّ وى بود برابر وى نشسته بمواجهه ميگفت كه از فلان موضع چندين و از فلان شخص چند دارى چون صاحب شمس الدّين نازكى قصّه را مشاهده كرد پيش برادر فرستاد كه بهيچ‌وجه انكار مكن تا زحمتى نرسد چه گفته‌اند ع ، لا بارك اللّه بعد العرض فى المال « 2 » ،

علاء الدّين در شرح اين مصائب وارده بر خود در اواخر عمر دو رسالهء نفيس تأليف نموده است يكى موسوم بتسلية الأخوان و نام ديگرى كه متمّم آنست معلوم نيست و هردو رساله از حسن اتّفاق در كتابخانهء ملّى پاريس موجود است « 3 » و چون بمقتضاى اهل البيت ادرى بما فى البيت اين دو رساله طبعا اصحّ مآخذ ترجمهء حال عطا ملك است لهذا ما خلاصهء آن دو را بحذف حشو و زوايد و بدون نقصان و تحريف اصل مطلب در اينجا نقل ميكنيم « 4 » :

( 1 ) ايضا ، ورق b 225 ، ( 2 ) جامع التّواريخ ايضا ، ورق b 313 ، ( 3 ) اين دو رساله هيچكدام مستقلّا در كتابخانهء ملّى پاريس موجود نيست بل هركدام در ذيل يكى از نسخ جهانگشاى نوشته شده است : تسلية الأخوان در ذيل نسخهء ج ( a 231 - b 220 . ff ، 1556 . Suppl . pers ) ، و رسالهء ديگر مجهولة الأسم در ذيل نسخهء ز ( b 41 - b 1 . ff ، 206 . Suppl . pers ) ، و تسلية الأخوان را علاء الدّين در سنهء 680 تأليف نموده و رسالهء ديگر را در شهور سنهء 681 يعنى سال آخر عمر خود ، و شرح اين دو رساله ثانيا در ضمن تأليفات عطا ملك خواهد آمد ان شاء اللّه تعالى ، ( 4 ) صاحب تاريخ وصّاف و روضة الصّفا در شرح حال عطا ملك و برادرش شمس الدّين جوينى اين دو رساله را به كار برده و باسم و رسم از آن نقل كرده‌اند ، - كاترمر در ترجمهء حال عطا ملك در « كنوز مشرقيّه » دو رسالهء مذكوره را به كار نبرده و از وجود آنها بىخبر بوده است چه دو نسخهء جهانگشاى كه متضمّن اين دو رساله است مدّتى بعد از تأليف ترجمهء حال علاء الدّين بقلم كاترمر ( سنه 1809 م ) داخل كتابخانهء ملّى پاريس شده است : نسخهء ج كه متعلّق بكتابخانهء شفر بوده پس از فوت او در سنهء 1898 داخل كتابخانهء مزبوره شده است و نسخهء ز در عهد لوئى فيليپ يعنى بعد از سنهء 1830 ،