تاريخ جهانگشاى جوينى ( فارسى ) ( ط دنياى كتاب ) — الجزء ١، الصفحة ٤٠

آ - ترجمهء مصنّف كتاب صاحب ديوان علاء الدّين عطا ملك جوينى تغمده اللّه برحمته « 1 »

سابق براى حضور در قوريلتاى « 1 » جلوس منكو قاآن « 2 » باردو نمود باز مصنّف در ملازمت وى بوده است ، و در اين سفر وقتى ارغون بحضور منكو قاآن رسيد كه قوريلتاى تمام شده و جمعيّت بكلّى متفرّق گشته بود ، « 3 » ورود ارغون و همراهان وى بقراقورم در بيستم صفر سنهء 650 بود « 4 » و خروج ايشان از قراقورم در رجب سنهء 651 « 5 » ،

از اينقرار مصنّف در اين سفر قريب يك سال و پنج ماه در اردوى منكو قاآن در قراقورم توقّف نموده است و چنان كه خود در ديباچه گويد در همين مدّت توقّف وى در دربار منكو قاآن بود « كه جمعى از ياران وفا و اخوان صفا كه وعثاء سفر بحضور همايونشان سهولت حضر داشت اشارتى راندند كه براى تخليد مآثر گزيده و تأبيد مفاخر پسنديدهء پادشاه وقت

( 1 ) قوريلتاى باصطلاح مغول عبارت بوده است از اجتماع عظيم حافلى از عموم شاهزادگان و اركان مملكت كه در موقع تعيين خانيّت يكى از اعضاى خانوادهء سلطنتى منعقد مىنموده‌اند ، ( 2 ) جلوس منكو قاآن در 9 ربيع الآخر سنهء 649 بوده است ، ( ورق a 137 ) ، ( 3 ) اوايل ورق a 144 ، ( 4 ) رجوع كنيد باوايل ورق a 144 ، و بقول رشيد الدّين در جامع التّواريخ ( طبع بلوشه ص 340 ) در غرّهء محرّم سنهء 650 بود ، ولى جهانگشاى در موضعى ديگر ( اوايل ورق b 123 ورود ارغون را به حضرت يعنى بپاىتخت كه قراقورم باشد در منتصف صفر سنهء 649 مىنويسد ، و اين قطعا سهو است يا از ناسخ يا از خود مصنّف چه بتصريح مصنّف ( اواسط ورق a 123 ) حركت ارغون از خراسان به طرف مغولستان در جمادى الآخرة سنهء 649 بود پس بالبداهة محال است كه ورودش بقراقورم در صفر از همان سال باشد ، ( 5 ) رجوع كنيد باوايل ورق b 124 و بجامع التّواريخ طبع بلوشه ص 341 ، و اين تاريخ خروج خود مصنّف است از قراقورم نه ارغون چه مصنّف بعد از مراجعت ارغون چند روزى در قراقورم توقّف نمود تا فرمان صاحب ديوانى براى پدر خود صادر گردانيد ( ورق a - b 124 ) ، - كاترمر در ترجمهء حال عطا ملك در « كنوز مشرقيّه » ص 223 ملتفت اين موضع از جهانگشاى و جامع التّواريخ نشده ميگويد معلوم نيست عطا ملك در چه تاريخ از قراقورم بيرون آمد ،