خلاصة التواريخ ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٠٢

ذكر تتمهء بعضى از وقايع بعد از رحلت آن فردوس منزلت

در آن اثناء خبر رسيد كه امراى استاجلو متوجه دولتخانه شده‌اند كه شاهزادهء صفدر سلطان حيدر را بيرون آورده بر تخت سلطنت نشانند « 1 » . امراى عالىشان رسولان سخندان نزد شاهزادهء عالىمقدار ، سلطان مصطفى ميرزا و حسين بيگ يوزباشى فرستاده پيغام دادند كه دولت و اقبال و عنايت ملك « 2 » ذو الجلال و الافضال با شاهزاده « 3 » عالميان اسمعيل ميرزاست و نفوس كافهء خلايق با اوست چرا كه موكب همايون آن حضرت به هر صوب كه توجه فرموده جنود فتح و ظفر از يمين و يسار عنان « 4 » بر عنان همراهى نموده و عنايت ازلى « 5 » اعلام نصرت اعلام آن شاهزاده را در « 6 » معركه افراخته به هر جانب كه روى نمود به تأييد ملك معبود « 7 » ابواب فتح بر چهرهء اقبالش گشود * . جنگ پادشاه شروان برهان و جنگ قارص « 8 » و احمد پاشا و ارض روم و اسكندر « 9 » پاشا بر بهادرى آن حضرت شاهد عدلند . از شايبهء چرخ مصون ، عياذا باللّه كه اگر آن حضرت بر سرير سلطنت ننشيند سپاه قزلباش زود ضايع شوند و مخالفان دين و دولت را از اطراف و « 10 » حدود فرصت به دست درآيد .

آن جماعت در جواب گفتند كه « 11 » از پاى تخت تا قلعهء قهقهه « 12 » مسافت بعيد است و شاهزاده سلطان حيدر با سپاه بيشتر در پاىتخت است . به توهم نسيه نقد « 13 » حاضر را « 14 » گذاشتن و موجود « 15 » ذهنى را بر موجود خارجى مرجح « 16 » دانستن كمال بىخردى است . ايلچيان « 17 » مأيوس بازگشته مضمون اين مقال به ادا رسانيدند . نظم « 18 » :

دو شعله ز يك شمع دارند رنگ * يكى نور صلح و يكى نار جنگ

بود نور صلحش شبستان فروز * ولى نار جنگش بود خانه سوز « 19 »

و فايده‌اى بر آن مترتب نشد و آن قوم با خود قرار سلطنت داده بودند .

القصه رسولان بىمراد و مقصود از پيش آن جماعت مراجعت كرده نزد امرا آمدند . ايشان دانستند كه حل اين مشكل جز به « 20 » بيان قاطع شمشير به فيصل نمىرسد و دفع اين حادثه جز به « 21 » برهان خنجر تيز سر « 22 » انجام نيابد . بنابر آن مستعد [ 440 ] جدال و قتال گشته ، بعد از آراستن سپاه و مكمل شدن بهادران رزمخواه با لشگرى كه كوه و صحرا « 23 » را گرفته و نفس « 24 » صبا در سينهء فضا « 25 » شكسته زياده از صنوف « 26 » يأجوج كواكب بروج . شعر : « 27 »

( 1 ) - ب ، ن : نشاند ( 2 ) - ب ، م : دولت و اقبال ( 3 ) - ب ، م ، ن : پادشاهزاده ( 4 ) - م : از اعيان بر عنان . ن : از اعيان همراهى ( 5 ) - ن : از پى ( 6 ) - ب ، ن : « در » ندارد ( 7 ) - م ، ن : المعبود ( 8 ) - ن : مز ، ب ، م : قارس ( 9 ) - م ، ن : « و اسكندر پاشا » ندارد . ب : « پاشا » ندارد ( 10 ) - ن : « و » ندارد ( 11 ) - ن : « كه » ندارد ( 12 ) - مز ، م : قهقه ( 13 ) - ن : و نقد ( 14 ) - م ، ن : « را » ندارد ( 15 ) - ن : موجودات ( 16 ) - ن : راجح ( 17 ) - ن : ايلچيان از پابوس ( 18 ) - ن : بيت . م : ندارد ( 19 ) - مز : چارسوز . ن : چاره‌سوز ( 20 ) - م ، ن : « به » ندارد ( 21 ) - م ، ن : « به » ندارد ( 22 ) - ن : « سر » ندارد ( 23 ) - ب ، ن : و صحرا ( 24 ) - ن : نقش حبا ( 25 ) - ن : قضا ( 26 ) - ن : - خسوف ( 27 ) - ن : بيت . م : ندارد