تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧٨٤

جدال ترموپيل

توضيح آنكه يونانيها ، كه از تنگ‌ترين جاى معبر پيش رفته بودند ، حالا عقب نشسته از ديوار آن گذشتند ، بعد باستثناى سپاهيان تب از تپه بالا رفته در آنجا بدفاع پرداختند .

اين تپه در مدخل تنگ در جائى بود ، كه امروز يك شير سنگى بيادگار لئونيداس در اينجا ديده مىشود ( قول هرودوت است ) . پارسىها ديوار را خراب كرده به تپه محله بردند . بعد مورّخ مزبور گويد در اينجا يونانيها با شمشير و بعد با دست و دندان جنگ كردند ، تا همه در زير تيرهاى پارسيها دفن شدند . از يونانيهائى ، كه شجاعت فوق‌العاده نمودند ، اسم دىيه‌نه‌سس « 1 » ، آلفه « 2 » و مارون « 3 » را مخصوصا ضبط كرده‌اند و اينها اسپارتى بودند . از تسپيانها اسم دىتىرامب « 4 » ثبت شده .

يونانيها بر قبر سپاهيانى ، كه در اينجا به خاك افتادند و نيز روى قبر آنهائيكه قبل از عقب‌نشينى متحدين با لئونيداس جنگ كردند ، كتيبه‌اى نويساندند بدين مضمون : « در اينجا وقتى چهار هزار نفر پلوپونسى با سه ميليون نفر جنگيد » كتيبهء قبور اسپارتيها چنين بود : « اى رهكذر ، به لاسدمونيها بگو ، كه ما در اين‌جا خوابيده‌ايم ، تا بقوانين آن وفادار باشيم » اين كتيبه‌ها را بر لوحهء چوبين نوشته بودند و بوسيلهء آم‌فيك‌تيون‌ها تهيه شده بود ( آم‌فيك‌تيون‌ها عبارت بودند از اتّحاد چند طايفهء همجوار ، كه در نزديكى مكان مقدّسى مىزيستند . اين اتّحاد براى گرفتن جشنها و بعض كارهاى عمومى ديگر منعقد ميشد . م . ) .

كتيبه‌اى هم يكى از دوستان مژيستياس غيب‌گو براى او نويساند : « اين قبر مژيستياس نامى است ، كه زمانيكه ماديها از رود اسپرخيوس « 5 » گذشتند ، بدست آنها كشته شد . غيبگوئى كه ، مىدانست فناى حتمى در پيش است و با وجود اين نخواست پادشاه اسپارت را رها كند » ( همان‌جا ، بند 227 ) . سپس هرودوت گويد از سيصد نفر اسپارتى آريستودم « 6 » نامى بسلامت جان دربرد و جهة آن بروايتى اين بود ، كه در عقب ماند و كشته نشد . بروايت ديگر لئونيداس او را بقاصدى باسپارت فرستاد و او در مراجعت مماطله كرد ، تا در جنك شركت نكند .


( 1 ) - Dieneces . ( 2 ) - Alphee . ( 3 ) - Maron . ( 4 ) - Dithyrambe . ( 5 ) - Sperchius . ( 6 ) - Aristodeme .