تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٥١

دوّم - در عهود تاريخى و اكنون

تقريبا نابود شده‌اند . باز ببر اكنون هم در جنگلهاى مازندران ديده مىشود ، ولى شير كمياب است . خرس هم مانند شير است ، ولى عدهء حيواناتى مانند پلنگ ، گرگ ، وشق ، كفتار ، گربه وحشى ، شغال ، روباه خيلى زياد است . علاوه بر اينها جنگل‌هاى كنار درياى خزر گوزن و آهو زياد دارد و نيز عدّهء گوزن كوهى در كوههاى كردستان ، قوچ كوهى در تپه‌ها ، گراز در همه‌جا ، غزال در جلگه‌ها ، گورخر در نزديكى باتلاقها زياد است . اسب‌هاى ايران از سه جنسند : ايرانى ، عربى ، تركمانى . اسب‌هاى ماد چنان كه بيايد از حيث قشنگى ، بردبارى و تندروى معروف آفاق بودند . ايلخىهاى نيسايه واقع در ماد در زمان قبل از اسكندر داراى سيصد هزار اسب بود . حيوانات اهلى ديگر بيشتر عبارت‌اند از : گاو ، شتر ، گاوميش ، گوسفند و بز . گاوهاى ايران بيشتر از جنس متعارف‌اند « 1 » ، ولى گاوهاى هندى « 2 » در شمال و سيستان زيادند . شتر بيشتر يك كوهانه است « 3 » ولى شترهاى دو كوهانه ، يا شتر باخترى « 4 » ، نيز گاهى ديده ميشوند . شتر بلوچ از حيث تندروى معروف است . راههاى تجارت و روابط امروزى سكنهء فلات ايران تقريبا همان است ، كه در ازمنهء تاريخى بوده و در جاى خود ذكر خواهد شد . از اين راه‌ها مخصوصا چند راه در تاريخ ايران اهميت داشت : اولا راهى كه از بين‌النهرين بفلات ايران ميآمد ، از جائى كه بعدها موسوم به سلوكيه « 5 » گرديد و در نزديكى بغداد كنونى بود ، از دجله گذشته و متابعت وادى دياله را كرده به آرتى ميتا در نزديكى قزل‌رباط امروزى مىرسيد و بعد به شالاكه‌كرسى حلوان « 6 » بود ، منتهى ميگشت . از اينجا صعود بفلات ايران شروع ميشد . راه مزبور بعد از گذشتن از كوههاى زاگرس و كامبادن « 7 » ، يا تقريبا كرمانشاه كنونى ، وارد وادى بلند كرخه ميشد و پس از عبور از كنگاور ، يا كنكبار « 8 » قديم ، بهمدان منتهى ميگشت و همدان بواسطهء راه‌هاى مختلف با شوش و شهرهاى ديگر ارتباط مىيافت . از راه‌هاى ديگر راه‌هائى ، كه

( 1 ) - Bos - taurus . ( 2 ) - Bos - indicus . ( 3 ) - Cameius - dromedariuss . ( 4 ) - Camelus Bactrianus . ( 5 ) - Seleucie . ( 6 ) - حلوان قلعه‌اى بود در كوههاى كردستان در نزديكى كركوك . ( 7 ) - Kambaden . ( 8 ) - Konkobar .