تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١١٣

سومريها و اكّديها

قسمت سوم - نظرى بتاريخ بابل ، آسور و عيلام

چون در ضمن تاريخ ايران مكرّر بوقايعى برميخوريم ، كه با تاريخ بابل ، آسور و عيلام مربوط است ، براى فهم وقايع مزبوره لازم است با تاريخ اين ممالك اجمالا آشنا باشيم و ، چون ذكر تاريخ ممالك مزبوره خارج از موضوع اين تأليف است ، ناچار به گفتن كلياتى از تواريخ بابل و عيلام و آسور بايد اكتفاء كرد .

اول - كلدهء قديم

مملكتى ، كه تقريبا از قرن نهم قبل از ميلاد معروف بكلده شد ، قبل از آن تاريخ گذشته‌هاى مفصلى داشته كه بطور اجمال چنين بوده :

1 - سومر و اكد

سومريها و اكّديها

اين مردمان از زمان بسيار قديم ، كه معلوم نيست از كى شروع شده ، در مملكتى ، كه بعدها موسوم بكلده شد ، سكنى داشتند .

بطور قطع نميتوان حدود مملكت سومر « 1 » واكد « 2 » را معين كرد ، همينقدر معلوم است كه اور « 3 » ، اوروك يا راخ « 4 » ، نيپ‌پور « 5 » از شهرهاى نامى سومر بودند و سيپ‌پار « 6 » ، كيش « 7 » ، بابل از شهرهاى مهم اكد . اخيرا اين عقيده قوت يافته ، كه سومريها و اكديها ملت واحدى بودند و اكديها بمناسبت يكى از شهرهاى سومر به اين اسم موسوم شدند .

اين نكته را بايد درنظر داشت ، كه نام كلده را ببابل آسوريها دادند ( بمناسبت كلدانيهائى كه از بنى سام بودند ) و اين اسم در كتيبه‌هاى آنها از قرن نهم ق . م ديده مىشود .

بنابراين ، چون تاريخ سومر و اكد تا چند هزار سال ق . م صعود مىكند ، نميتوان تاريخ آنها را تاريخ كلده ناميد ، بلكه بايد تاريخ سومر و اكد گفت . بين علماء و محققين اختلاف بود كه كدام يك از مردمان مزبور در اشغال اين مملكت سبقت داشتند ، اگرچه اين مسئله بطور قطع حل نشده ، و ليكن اكنون بيشتر به اين عقيده‌اند ، كه قبل از آنكه مردمان بنى سام باينجاها آمده باشند ، سومريها سواحل خليج‌پارس را اشغال كرده بودند « 8 » . اما اينكه اكديها و سومريها از كجا آمده‌اند ، چون در نزديكى

( 1 ) - Sumer . ( 2 ) - Akkad . ( 3 ) - Ur . ( 4 ) - Erech ( uruk ) . در تورية ( ارك ) گفته‌اند . ( 5 ) - Nippur . ( 6 ) - Sippar . ( 7 ) - Kisch . ( 8 ) - عقيدهء كينك ( King ) كه متخصص مسئله است .