تاريخ ايران باستان ( تاريخ مفصل ايران قديم ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٠٧
سال‌شمارى در مشرق قديم
ابن بطوطه
ابن بطوطه
شرف الدين ابو عبد اللّه بن عبد اللّه بن محمد بن ابراهيم بن يوسف اللواتى ثم الطنجى المعروف بابن بطوطه . در طنجه تولد يافت و در سنهء 725 بسياحت در عراق ، مصر ، شام ، يمن ، هند ، تاتارستان و چين پرداخت .
بعد باواسط افريقا ، سودان و اندلس رفت ، سپس به مغرب درآمد و نزد سلطان ابى عنان از ملوك بنى مدين مقرّب شد . نتيجهء مسافرتهاى او كتابى است موسوم به « تحفة النظاير فى غرائب الامصار و عجائب الاسفار » ، كه اطلاعات گرانبهائى راجع بجغرافياى آنزمان ميدهد و براى متتبّع در جغرافياى ايران از دورهء ساسانى نيز مفيد است .
سال‌شمارى در مشرق قديم
سال‌شمارى در مشرق قديم
قبل از ختم قسمت دوّم مدخل لازم است شمه‌اى از سال شمارى مشرق قديم گفته شود ، چه در تاريخ قديم ايران همواره بسالهائى قبل از ميلاد مسيح اشاره مىشود و براى خواننده بالطبع اين سئوال پيش ميآيد ، كه تاريخ وقايع را چگونه ضبط ميكردند ، مبدء تاريخشان چه بوده و از كجا كه اين تاريخها صحيح باشد .
اوّلا بايد دانست ، كه در مشرق قديم سال شمارى علمى ، چنان كه اكنون معمول است ، نبود و مبدء ثابتى هم براى تاريخ نداشتند . براى احتياجات معيشتى در مصر ، بابل و فلسطين ، در ابتداء ، سنين را از واقعهء مهمى حساب ميكردند . در بابل مثلا ميگفتند :
« سالى كه دونگى بتخت نشست » و ، چون عدهء اين نوع سنوات زياد بود ، صورتى دولت بابل ترتيب داده بطور متحد المآل بولايات ميفرستاد ، تا بدان عمل كنند .
وقتى كه ميخواستند سالي را معيّن كنند ، كه واقعهء مهمى در آن روى نداده بود ، مينوشتند : « فلانقدر سال بعد از سالى ، كه فلان واقعهء مهم روى داده » ولى ، چون متحد المآلهاى مزبور ممكن بود به محلى فرستاده نشده يا دير رسيده باشد ، بعض شهرها مبادى كوچكى براى حساب سالها ، داشتند . در فلسطين نيز ، چنان كه از فصل 14 ، 28 و غيره كتاب اشعيا ديده مىشود ، ترتيب چنين بود . در مصر هم ، چنان كه از سنگ ( پالرم ) و آثار ديگر مشاهده شده ، حساب سالها را بدين منوال داشتند . بعد ، در زمان سلسلهء دوّم فراعنه ، مقرر شد ، كه سالها را از ابتداء سلطنت