تاريخ الفي ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٢٩
ذكر وقايع سال دوازدهم از رحلت خير البشر
ذكر وقايع سال دوازدهم از رحلت خير البشر
ذكر وقايع سال دوازدهم از رحلت خير البشر
كه سال دهم از خلافت عمر بود ؛ از تاريخ حبيب السّير نوشته مىشود . آذربيجان به اجتهاد مغيره در حيّز تسخير درآمد « 1 » . اهالى آنجا مبلغ هشتصد هزار درم در بدل صلح ادا نمودند . و در اين سال اهل همدان آغاز سركشى كرده نعيم بن مقرّن به ضرب تيغ و سنان كرّت ديگر « 2 » ايشان را مطيع و منقاد گردانيده و خطّهء رى و قومس « 3 » و دامغان را نيز مسخّر و مفتوح ساخت . و در روضة الاحباب « 4 » مسطور است كه هم در اين سال والى مازندران و اهالى طبرستان با مسلمانان طريق مصالحه مسلوك داشته خراج بر گردن گرفتند و بدل صلح پانصد هزار درهم نقد به بيت المال سپردند . و احنف بن قيس به اشارهء عمر الخطّاب با بيست هزار كس از لشكر كوفه و بصره به صوب خراسان شتافته ، يزدجرد پناه به خاقان ترك برد و استمداد نمود و خاقان با سپاه فراوان در مقام امداد آمده از آب آمويه عبور فرمود ، و احنف بن قيس از طرف مرو متوجّه دفع ايشان گشته در اثناى راه با سه كس از قراولان خاقان بازخورد و ايشان را به راه عدم روان كرد .
چون اين خبر به خاقان رسيد ، نظر نمود و طبل مراجعت فروكوفته راه ديار خويش پيش
( 1 ) . طبرى از قول واقدى سال بيست و دوم هجرى را سال فتح آذربايجان ضبط كرده و به دنبال آن ، از قول سيف بن عمر ، مىنويسد : « فتح آذربيجان به سال هيجدهم هجرت ، پس از فتح همدان و رى و گرگان بود . » ؛ - تاريخ طبرى ، ج 5 ، ص 1970 . ( 2 ) . كرّت ديگر - بار ديگر . - و . ( 3 ) . قومس : ناحيه‌اى بزرگ كه آن را به فارسى كومش گويند . مركز آن دامغان است ؛ - تقويم البلدان ، ص 498 . ( 4 ) . نام كامل آن روضة الأحباب فى سير النّبىّ و الآل و الأصحاب است تأليف جمال الدّين عطاء اللّه بن فضل اللّه شيرازى ، محدّث و مورّخ ايرانى ( وفات 917 يا 926 ه . ق . ) كه در سه جلد ، درباره تاريخ زندگى رسول اللّه ( ص ) و خاندان و اصحاب وى ، به نام امير عليشير نوايى تأليف كرده است .