تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٨٣
حماسه‌هاى تاريخى
بودى . اين چند بيت در وصف شب مراور است :
شبى چنان‌كه نمودى بجنب ظلمت او * مه دو هفته چو خال رخ بتان چگل
ز بس سياهى شب در نظر نمىآمد * خيال يار كه يك دم ازو نيم غافل
نمىرسيد بهم ديده از سياهى او * اگرنه نور بصر در ميان شدى شاعل
شبى چنان كه نفس باوجود آتش هجر * نيافتى ره بيرون شدن ز خانهء دل » « 1 »
از همين چند بيت و از بيتهاى ديگرى كه محمد امين رازى ازين شاعر نقل كرده بصراحت معلومست كه كمالى سبزوارى در قصيده پيرو شاعران استاد خراسانى در سدهء ششم و در اين پيروى توانا و موفق بود و همين مرتبهء بلند را هم در غزل داشت .
مولوى محمد مظفر حسين صبا دربارهء او مىنويسد « 2 » كه « در عهد شاه عباس ماضى ( مقصود شاه عباس اولست ) نام برآورده و شاهنامه عباسى برشته نظم كشيده مگر از نامساعدى بخت بحضور پادشاه نرسيده و در سنهء عشرين و الف ( 1020 ) ازين جهان سفرى گرديده . . . »
رزم‌نامهء شاه اسمعيل با شيبك خان منظومه‌ييست كوتاه در ششصد و هفتاد بيت از ملّا محمّد رفيع واعظ قزوينى ( م 1089 ه ) كه در نسخه‌هاى ديوان او ثبت است و چنين آغاز مىشود :
سزاوار شكر آفريننده‌ييست * كه هر قطره از وى دل زنده‌ييست
دربارهء اين منظومه و نمونه‌يى از آن در ترجمهء حال واعظ سخن خواهم گفت .
شرفنامهء محمد شاه اثر مير محمّد رضا از شاعران سدهء دوازدهم دربارهء ناصر الدّين محمّد شاه گوركانى ( 1131 - 1161 ه ) و چندتن از نياكانش از اعظم - شاه پسر اورنگ زيب ببعد ، كه نسخه‌يى از آن بشمارهء
Or . 2003
در كتابخانه موزهء بريتانياست .
منظومهء نادرى از گوينده‌يى بنام محمّد على در ذكر حال نادر شاه افشار و
( 1 ) - هفت اقليم ، ج 2 ، ص 294 . ( 2 ) - روز روشن ، ص 684 .