تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٦٥

شيوهء سخنورى ، ويژگيها و مرحله‌هاى تحول آن در عهد صفوى

نقص عشق است كه از خار بنالد بلبل * نسبت هرچه بگلزار رسد گل باشد

( مير صيدى )

بسوز عاريتى تن نمىدهد جوهر * ز آتش جگر خود چنار مىسوزد

( صائب )

دل منه بر الفت دشمن كه تا گرمست آب * گرچه مىجوشد بر آتش ليك با او دشمنست

( رفيع )

چشم ارباب كرم در جستجوى سائلست * ز انتظار جام باشد گردن مينا بلند

( صائب )

آزاده بهمراهى كس بند نگردد * خاصيت سرو است كه پيوند نگردد

( واعظ )

يادگير از بيد مجنون شيوهء افتادگى * گر گذارند ارّه بر فرق تو سر بالا مكن

( واعظ )

نيست جز خجلت از احباب تهىدستان را * بيد را جز عرق بيد نباشد ثمرى

( واعظ )

ظاهرآرايى نباشد شيوهء روشندلان * ميرد آتش از براى جامهء خاكسترى

( واعظ )

از بس كُرَوى فتاده ايجاد زمين * هركس بمقام خود بلندى دارد

( شوكت )

22 ) مضمونهايى كه شاعران بدين خون دل از هرجا دست و پا مىكردند گاه محل استفاده و يا بهتر بگوييم دستخوش مضمون ربايى ديگران مىگرديد ؛ مثلا از ميان شاعران معروف سليم تهرانى ( م 1057 ه ) دربرداشتن معناهاى ديگران معروف بود ، شاعرى دربارهء او گفت :

دخلى كه نكردى بكلام اللّه است * بيتى كه نبرده‌اى تو بيت اللّه است

درحالىكه سليم خود از اينكه مضمونهايش را شاعران ديگر برمىداشته‌اند ، رنجيده خاطر بود و آن را « غارت » مىناميد :