تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٤٢
ملّا رجبعلى تبريزى
معاصر او ماده تاريخى كه همين سال از آن حاصل مىشود در مرگ او يافت « 1 » .
از اثرهاى مهم ملا رجبعلى كتابيست به فارسى بنام « وجوديه » يا « اثبات واجب » در يك مقدمه و پنج مطلب و يك « خاتمه » ، و در آن مسائلى مىآورد از قبيل اشتراك لفظى وجود ميان واجب و ممكن و تعيين اينكه صفت غير از ذاتست ، و اينكه خداوند خالق را صفتى نيست زيرا يا خود او خواهد بود يا زائد بر او و اين هر دو باطلست . ازين كتاب نسخه‌هايى در دستست « 2 » و سعيد اى قمى هم چنان كه ديده‌ايم ترجمه‌يى از آن به عربى ترتيب داد . « 3 »
ملّا رجبعلى مانند بسيارى از حكيمان و عارفان عهد خودش شعر مىسرود .
تخلصش در شعر « واحد » است و از اوست « 4 » :
اى آنكه به راى تست راى همه‌كس * وى آنكه تويى مرا بجاى همه‌كس
در پاى تو اوفتاده‌ام دستم گير * كوتاه كن از ميانه پاى همه‌كس
*
واحد كه بكوى دوست منزل دارد * غم نيست اگر غم تو در دل دارد
پيوسته به تعمير بدن مشغول است * بيچاره هميشه دست در گل دارد
*
واحد كه چو آتش ببرت مىگردد * گر خاك شود خاك درت مىگردد
گر آب شود روان بسوى تو شود * ور باد شود گرد سرت مىگردد
* *
( 1 ) - مرگش را در 1008 ( رياض العارفين ص 409 ) و 1065 ( فهرست كتابخانهء دانشگاه تهران ج 3 ص 132 ) هم نوشته‌اند كه درست به نظر نمىآيد . ( 2 ) - فهرست كتابخانهء آستانهء قدس رضوى ج 4 ص 151 ؛ فهرست كتابخانهء دانشگاه تهران ج 3 ص 132 . ( 3 ) - از ملا رجبعلى تبريزى در طرائق الحقائق ، ج 3 ص 72 هم يادى شده و در آنجا كتاب كليد بهشت باشتباه به او نسبت يافته است . ( 4 ) - نقل از تذكرهء نصرآبادى ، ص 154 .