تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣١٣

مير فندرسكى « 1 »

مىتوانى توز خورشيد اين صفتها كسب كرد * روشنست و بر همه تابان و خود تنهاستى

صورت عقلى كه بىپايان و جاويدان بود * با همه هم بىهمه مجموعه و يكتاستى

جان عالم گويمش گر ربط جان دانى بتن * در دل هر ذره هم پنهان و هم پيداستى

هفت ره بر آسمان بالاى ما فرمود حق * هفت در از جانب دنيا سوى عقباستى

مىتوانى از رهى آسان شدن بر آسمان * راست باش و راست رو كآنجا نبايد كاستى

ره نيابد بر درى از آسمان دنيا پرست * در نه بگشايند بر وى گرچه درها واستى

هركه فانى شد به او يابد حيات جاودان * چون به خود افتاد ، كارش بىشك از مَوتاستى

اين گهر در رمز دانايان پيشين سفته‌اند * پىبرد بر رمزها هركس كه او داناستى

زين سخن بگذر كه اين مهجور اهل عالمست * راستى پيدا كن و اين راه روگر راستى

هرچه بيرونست از دانش نيايد سودمند * خويش را كن ساز اگر امروز وگر فرداستى

نيست حدّى و نشانى كردگار پاك را * نى برون از ما و نى با ما و نى بىماستى

قول زيبا نيست بىكردار نيكو سودمند * قول با كردار زيبا لايق و زيباستى

گفتن نيكو بنيكويى نه چون كردن بود * نام حلوا بر زبان راندن نه چون حلواستى

عقل كشتى آرزو گرداب و دانش بادبان * حق تعالى ساحل و عالم همه درياستى

نفس را چون بندها بگسست يابد نام عقل * چون ببندى بررسى بند دگر برجاستى

گفت دانا نفس ما را بعد ما حشرست و نشر * هر عمل كامروز كرد او را جز افرداستى

گفت دانا نفس ما را بعد ما باشد وجود * در جزا و در عمل آزاد و بىهمتاستى

نفس را نتوان ستود ، او را ستودن مشكل است * نفس بنده عاشق و معشوق آن مولاستى

گفت دانا نفس را وصفى نيارم هيچ گفت * نه به شرط شىء باشد نه به شرط لاستى

اين سخنها گفت دانا ، هركسى از وهم خويش * در نيابد اين سخنها كاين معمّا هاستى

بيتكى « 1 » از بو معين « 2 » آرم در استشهاد اين * گرچه او در باب ديگر لايق اينجاستى

( 1 ) - استعمال « بيتكى » در مقام استشهاد بگفتار استادى بلندمرتبه چون ناصر خسرو خالى از غرابت نيست ! ( 2 ) - مقصود ابو معين ناصر بن خسرو قباديانى بلخى متكلم و اديب و شاعر بزرگ است چنان كه در متن گذشت .