تاريخ بيدارى ايرانيان ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٤
دستخط اعليحضرت ناصر الدين شاه به حضرت مستطاب حجة الاسلام ميرزاى آشتيانى
دست بغليان و ساير دخانيات نميرسانيدند .
از علماء طهران آقا سيد عبد اللّه بهبهانى تبعيت ميرزاى آشتيانى را ننمود كه اولا من مقلد نيستم و مجتهدم و ثانيا اين صورت حكم كه نسبت بجناب ميرزاى شيرازى ميدهند حكم است يا فتوى اگر حكم است كه بايد بين مدعى و مدعى عليه و در مقام ترافع باشد و اگر فتوى است كه بايد كليت داشته باشد و فتوا نسبت بمقلدين لازم العمل است نه نسبت بمجتهد بارى جنابش با حضرات همراهى نفرمود . مرحوم حاج شيخ هادى نجم‌آبادى هم در مجالس مذاكره حاضر نشد لكن پيغام داد من استعمال دخانيات را مطلقا حرام ميدانم مخصوص بوقتى دون وقتى نيست و اگر بناى آقايان بر حركت از طهران و مهاجرت بعتبات شد اول كسى كه ردا بر دوش كند و با پاى پياده مهاجرت نمايد من ميباشم بنده نگارنده در مجلس مرحوم حاج شيخ هادى بودم كه اين مذاكره را فرمود از پارهء مكاتيب و تلگرافاتى كه در امر تنباكو بين اولياى امور مكاتبه و مخابره شده است و ما بدست آورديم بسيارى از نكات و دقايق استنباط مىشود و ما بدون ملاحظه ترتيب نخست مكاتيب سپس تلگرافات را درج مينمائيم نوشتجاتيكه از طرف ناصر الدينشاه صادر شده است اكثر آنها به خط خود ناصر الدينشاه نوشته شده است .
دستخط اعليحضرت ناصر الدين شاه به حضرت مستطاب حجة الاسلام ميرزاى آشتيانى
دستخط اعليحضرت ناصر الدين شاه به حضرت مستطاب حجة الاسلام ميرزاى آشتيانى
جنابا بعضى احكام بود خواستم با يكنفر زبانى براى شما پيغام بدهم ديدم مفصل بود بهتر دانستم بنويسم و بعد از آنكه اين دستخط را ملاحظه كرديد جواب عرض نموده و همين دستخط را پس بفرستيد بحضور .
در فقرهء عمل دخانيات هيچكس عقل كل نيست و احاطه كلى در بشريت منحصر است بوجود پاك پيغمبر ما عليه السلام و الصلاة انسان گاهى يك خيالى و كارى مىكند بالاخره از آن پشيمان مىشود در همين عمل دخانيات مدتى بود كه من ميخواستم انحصار داخله را از كمپانى فرنگى سلب نمايم و بجناب امين السلطان دستور العملها داده بودم كه كم‌كم با فرنگيها حرف زده طورى بكند كه هم عمل داخله انجام بگيرد و هم آنها نتوانند ايرادى بگيرند و از دولت خسارات عمده مطالبه كنند و مردم هم آسوده از اين مداخله داخليه فرنگيان كه الحق مضر بود شوند مشغول و در تدارك بوديم كه اين انتشار حكم ميرزاى شيرازى در اصفهان يا جعلا يا حقيقة بروز كرد و كم‌كم بطهران رسيد و شما كه علماء عاقل بزرگ هستيد بدون اطلاع دادن بدولت بدهن خواص و عوام انداختيد كه غليانرا ترك نمائيد و اينهمه قال و مقال و اسباب بىنظمى را در پاىتخت فراهم آورده آيا بهتر نبود كه متفقا يا تنها عريضه ميكرديد در دفع عمل ما هم كه در تدارك بوديم بدون اين هاىهو و ترك غليان همينطور كه بانجام رسيد احكام صادر ميشد بعد از آن از جاجرود بجناب امين السلطان و نايب السلطنه حكم شد مجلسى از علماء و وزراء فراهم بياورند سئوال شود كه خلاف شريعت در اين قرارنامه در كجاست بنمائيد تا رفع شود مجلس اول همه حاضر شدند بجز شما كه تمارض كرده بوديد جهة و معنى اينرا نفهميدم مجلسى كه به حكم