تاريخ عالم آراى عباسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٠.٩٠
ذكر قلعه ساختن در دار السلطنهء تبريز و توجه رايات خورشيد اشراق به قصد زيارت سلطان مشايخ آفاق شيخ صفى الدين اسحق قدس سره
قلعهء تبريز را مجددا تعمير نموده استحكام دهند كه هم موجب فسخ عقيدهء ارباب خلاف و هم باعث اطمينان و ائتلاف مردم شهر تبريز و نواحى گردد منجمان دقيقه شناس ساعتى سعد جهة بناى قلعه تعيين كردند و روز بيست و هشتم شهر ذى الحجة الحرام مطابق اربع عشر و الف حضرت اعلى بنفس نفيس متوجه آن كار شگرف گشته طول و عرض قلعه و بلندى و پهناى جدار را قرار داده چهار دروازه تعيين فرمودند و اطراف اربعهء آن را به ذراع درآورده بر امراء و اعيان سپاه و غلامان و قورچيان و ساير عساكر ظفر شعار و مردم شهر و نواحى قسمت نمودند فرمانبران فرمانده گشته شروع در كار كردند و ارادهء خاطر اشرف بدان متعلق گشت كه تا اتمام قلعه بدار الارشاد اردبيل رفته بشرف زيارت روضهء حضرت سلطان اولالياء و مشايخ عظام و اجداد عاليمقام فردوس احترام مشرف شده از ارواح مقدسه آن برگزيدگان درگاه الهى استمداد همت كرده بازگرديده بدفع اعادى پردازند و بدين عزيمت عظمى در سلخ ماه مذكور متوجه گشته بدان مطلب اعلى و مقصد اقصى فايز گرديدند .
خدام رفيع مقام و خدمهء آن روضه جنت احترام را بنوازشات ارجمند مبتهج و مسرور گردانيده صلات و صدقات مستحقان رسانيدند و از راه اهر و مشكين عود نموده بسعادت زيارت سلطان السالكين شيخ شهاب الدين اهرى قدس سره استسعاد يافته در روز بيست و دويم شهر محرم الحرام اربع عشر و الف در ضمان امان حضرت ملك منان بدار السلطنهء تبريز رسيدند و امراء نامدار و اركان دولت سپهر مدار كه به تعمير و ترتيب قلعه مأمور بودند الحق در آن كار يد بيضا [ 476 ] نموده در عرض بيست روز قلعه باتمام رسيد كه تا معماران قضا و مهندسان قدر بناى قلعهء نه رواق سپهر نهاده بروج مشيدهء كه گردون را بكنگره‌هاى ماه و مهر آرايش و استحكام داده‌اند قلعهء به اين متانت و رصانت بدين زودى اتمام نيافته و خندق عميق مانند فكر دقيق عقلا حفر نموده آذوقه و يراق دو سه - ساله از توپ و تفنگ و سرب و باروط و هيمه و نفط و غله و امثال ذلك تعيين فرمودند و الحق اين تدبيرى صايب ورائى ثاقب بود و بر روميان و امراء اكراد و مردم دور و نزديك ظاهر شد كه جنود قزلباش دلبستگى به آن ملك دارند و آسان آسان دست از آن برنميدارند و مستعدان عصر چند تاريخ خوب در باب اتمام قلعه تبريز يافته در سلك بلاغت انتظام دادند از آن جمله جناب اعتماد الدوله حاتم بيك وزير « امن شد تبريز » تاريخ يافته در اين قطعه درج نمود :
قطعه
قلعهء تبريز چون اتمام يافت * ديدهء اعداى دين را ميخ شد
باعث امنيت تبريز شد * « امن شد تبريز » از آن تاريخ شد
مسود اوراق را بخاطر رسيد كه تاريخى فكر نمايد شبى در اين انديشه سر بزانوى تفكر داشت خرد خرده بين و طبع انصاف گزين چراغ بينش در خلوتكده دل افروخته اين معنى روشن شد كه جناب آصفى در اين قطعه و تاريخ داد بلاغت داده از اين بهتر چه توان گفت غايتش باصطلاح اهل اين فن اگر تاريخ در آخر مصراع تمام شود بهتر خواهد بود قطعه در وصف تاريخ و مدح قائل در رشتهء نظم در - آورده بود در اين مقام ثبت افتاد اگر در قوافى مجهول و معروف واقع شده باشد در قطعه و قصيده استادان سخنور جايز داشته‌اند و در ديوان خلاق المعانى كمال الدين اسمعيل از اين قبيل بسيار است .