تاريخ عالم آراى عباسى ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٠.١٦٦

شرح رفتن جناب آصف مرتبت خجسته نهاد بجانب اردوباد و خصوصيات آن سفر و بازگشتن و در صفاهان شرف ملازمت دريافتن

مكان مرغوب واقع شده محل نزول عالى گرديد در حال تحرير بخاطر رسيد كه شمهء از احوال آن عاليجناب در طى اينمقال نگاشته كلك بدايع نگار گرداند .

بالجمله خواجه مذكور مرد مستعد شاعر پيشه مطايبه دوست فكرت انديشه است مولد آن جناب اباعن جد موضع جوين من اعمال قزوين است پدرش خواجه ملك از اهل سياقت و ارباب قلم و در خراسان بامر نويسندگى امراء عظام قيام داشت از حوادث و روزگار و فتور خراسان غارت زده و پريشان بعراق آمده در موطن اصلى رخت بسراى آخرت كشيد .

خواجه زاده از علو همت و بلند پردازى قرار ده نشينى با خود نتوانست داد بتك و دو ملازمت درآمد و همت بر علو مرتبه و كمال گماشته بعد از سعى و تكاپوى بسيار كه دولت طلبان روزگار را از آن چاره نيست ملازمت ذوالفقار خان قرامانلو اختيار كرده روز بروز بحسن سعى و خدمت نزد او اعتبار مييافت مرتبه مرتبه بدرجه وزارت ترقى كرده چند سال من حيث الانفراد و الاستقلال بدان مهم پرداخت چون آثار رشد و كاردانى از وجنات احوالش ظاهر و لايح بود بالاخره در سلك وزراء و ارباب قلم ديوان اعلى انتظام يافته بخدمات وزارت آذربايجان مأمور گرديد در سفر خير اثر گرجستان بحسن خدمات لايقه و فدويت و جان سپاريها كه در طى وقايع آن سال مرقوم كلك بيان ميگردد لقب ارجمند فدوى يافته از زمره مقربان مجلس بهشت آئين گشت و در آن ايام در دار الارشاد اردبيل بخدمات مرجوعهء ديوانى مشغولى داشت و بصحبت شعراء و ارباب نظم و اهل استعداد انس و الفت تمام گرفته به قدر مقدور همت بر تفقد احوال اين طبقه ميگماشت و الحق مرد آدمى بزرگ روش درويش منش بذله گوى خوش صحبت و از سعادتمندان روزگار است نكات شيرين و كلمات مطايبه آميز رنگين و لطايف و ظرايف از طبع موزونش سر مىزند و شعر را خوب ميگويد در غزل ابيات عاشقانه و معانى دلپذير رنگين بسيار دارد اما از منظومات او بدين رباعى اختصار رفت :

رباعى

آنم كه حزين و خسته تن ميآيم * جان بسته بتار پيرهن ميآيم

مانند غبارى كه به پيچد بر باد * پيچيده بآه خويشتن ميآيم

القصه عاليجناب صاحبى سه روز در آنجا اقامت نموده بسعادت زيارت حظيره مقدسه سلطان - الاولياء و مشايخ كرام صفويه كه فى الواقع انوار تجرد و خداجوئى از مراقد منورهء آن محرمات خلوت - سراى وحدت خورشيد آسا در لمعان است مستعد بودند و جناب فدوى القاب از فرط اخلاص و محبت در مقام خدمتكارى درآمده در تفقد احوال همگنان خود را معاف نداشت و از جانبين تواضعات بزرگانه بوقوع پيوست و از راه خلخال روانهء عراق گشته جناب وزارت مآب چند مرحله مشايعت نموده لوازم خدمت بجاى ميآورد و از آنجا طى منازل نموده بدار السلطنه قزوين رسيده در منازل دلكش كه در خيابان باغ سعادت دارند نزول نمودند و بعد از سه روز عنان بصوب مقصد انعطاف داده يكروز در بلدهء ساوه ميهمان خلف الولاتى سيد ناصر ولد سيد مبارك بودند چه حكومت آن بلده به او تعلق داشت و از آنجا بدار المؤمنين قم آمده در آستانهء مطهرهء معصومه فرود آمده شرف زيارت آنحضرت دريافتند سادات و موالى و خدمه آن روضه مقدسه را بعطاياء ارجمند نوازش فرمودند در حضور اهالى قم كه