دو سفرنامه از جنوب ايران ( فارسى ) — الصفحة ١٣٤
منزل چهاردهم اردوى مبارك همايونى به خوانسار
منزل چهاردهم اردوى مبارك همايونى به خوانسار
منزل چهاردهم اردوى مبارك همايونى به خوانسار
قصبهء خوانسار از توابع ايالت گلپايگان است واقع در سمت جنوب شرقى اين شهر . فاصله ما بين گلپايگان و خوانسار سه فرسنگ - و نيم تمام است . راه آن مسطح و صاف و به جهت عبور كالسكه جز تعمير بعضى نهرهاى باغات ما بين و سنگ برچيدن كوچه باغ‌ها كه قريب يك هزار عمله كار دارد مابقى باكمال سهولت است . از گلپايگان الى دو فرسنگ آبادى در عرض راه نيست تا آنكه به قريهء وانشان رسند و از آنجا الى قصبه خوانسار آبادىهاى قراء در امتداد رود مختصر خوانسار كه از جنوب به شمال جارى است به يكديگر چنان متصل است كه معبر عابرين اغلب از كوچه باغات و از زير سايه اشجار بهم - پيوسته است . تمام اين راه آب‌هاى شيرين و صاف در كمال زيادى كه از اطراف به وضع‌هاى مختلف مانند نهر باغات و آبشارهاى كوچك طبقات باغات به نظر آيد .
الحق مانند بلوك خوانسار از حيثيت هواى ييلاقى و صفا و آب و اشجار و زراعات مختلف و ميوه‌جات گوناگون در اغلب خاك داخله مملكت كمتر مشاهده شده . جمعيت قصبه آن قريب به سه هزار نفر ، آبادى آن از عمارات اربابى و رعيتى و بازار زياده از اندازه و استعداد آن است . كوه جنوبى خوانسار هميشه پربرف و داراى هرگونه شكار مىباشد . بلكه در اغلب اوقات نزديك آبادى يافت شود . در اين فصل كه اوايل تابستان است بقدرى هواى آن سالم و سرد است كه هنوز مردم در زير سقف تعيش مىنمايند و محتاج به خروج نشده‌اند . توصيف خوانسار را از هر حيثيت چه از آبادى عمارات و قراء و چه از زيادى اشجار بىنهايت كه از بركت فضل الهى و عدل بىپايان حضرت