دو سفرنامه از جنوب ايران ( فارسى ) — الصفحة ١٢٤
منزل هفتم اردوى همايونى در دار الايمان قم است
به جلگه قم است بسيار بانزهت مىباشد . از نوع شكار از قرار مذكور در كوه‌ساران در زمستان از قبيل كبك و تيهو و قوچ و در دامنه جلگه و كوير ماقبل آن آهو يافت مىشود . عمارت مهمان‌خانهء آن نزديك به انهدام است . بايد قبل از وقت تعمير كلى شود و قريب پانصد تومان مخارج دارد . در اطراف آن به‌جز آبادى محقرشاش كرد ملاحظه نمىشود .
منزل هفتم اردوى همايونى در دار الايمان قم است
منزل هفتم اردوى همايونى در دار الايمان قم است
جغرافياى قم زياد از آن است كه تفصيل آن مفصلا در حاشيه نقشه به عرض رسانند ، ولى مجمل آن است كه شهر قم واقع در كنار رودى است كه از حدود گلپايگان رو به مشرق جريان دارد . مرقد مطهر حضرت فاطمه عليها سلام كه مطاف جميع طوايف اثنا عشرى است واقع است . ارتفاعاتش غله و پنبه و غير آن نيكو به عمل آيد ، ميوه‌جات آن از هر قبيل ممتاز خاصه انار و انجير و خربزه كه منتهاى خوبى را دارد .
شهر قم محصور در قلعه قديم كه اكثر از آن محتاج به تعمير است . اين بلد چون معبر عبور جميع ولايات جنوبى داخله دولت عليه است . بندريتى دارد كه بدين سبب و اسباب خارجى و ورود زوار تمام ممالك محروسه بسيار آباد و داير است . هوايش در تابستان گرم و خشك [ است ] . آبش اندك شور و اغلب بيوتات آن از چاه مشروب مىشود . اين شهر در سمت جنوب غربى دار الخلافه ناصرى واقع و فاصلهء آن از امتداد راه شوسه جديد دولتى قريب به 25 فرسنگ است كه شرح منازل عرض راه ذكر شده ولى حالت راه از منظريه به