تاريخ لرستان ( روزگار پهلوى ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٨
دورنماى لرستان در سالهاى هرج‌ومرج
دورنماى لرستان در سالهاى هرج‌ومرج
دورنماى لرستان در سالهاى هرج‌ومرج
چون به تاريخ عمليات نظامى نيروى غرب نزديك شده‌ايم قبلا لازم مىدانيم دورنمايى از اوضاع لرستان آن روز را كه عصر [ . . . عقب‌ماندگى ] آن مىدانيم به نظر خوانندگان برسانيم و اوضاع اجتماعى و سياسى و اقتصادى آن را تا اندازه‌اى كه مورد احتياج است به خوانندگان عرضه بداريم و تا آن‌جا كه ممكن است از طول كلام اجتناب خواهيم نمود .
اين را نيز توجيه مىكنيم كه غرض ما از كلمه لرستان آن مقدار از خاك ايران نيست كه در ادوار تاريخ واژه لرستان بر آن اطلاق شده ، زيرا لرستان واقعى عبارت از سرزمين وسيعى است كه شامل شهرهاى بروجرد ، نهاوند ، ملاير ، اليگودرز و پيشكوه « 1 » و قلمرو بختيارىهاست و جمعيتى كه در اين محدوده زندگانى مىكنند همه نژاد لر دارند با اختلاف جزيى در زبان و مكالمات .
حتى خاك والىنشين پشتكوه را نيز كنار گذاشته‌ايم . زيرا اين قسمت تحت حكومت غلامرضا امير جنگ كه به فرمان شاه در آن ناحيه حكومت مىكرده و تابع دولت مركزى بود و داعيه ياغيگرى و نافرمانى نداشته [ است ] و چون [ بعدها ] دولت را مخالف ادامه حكومت خود شناخته آن‌جا را به دولت واگذار [ نموده ] و به خاك عراق رفته است .
غرض آن قسمت از لرستان است كه پيشكوه ناميده شده و در دوران هرج‌ومرج سر از چنبر اطاعت بيرون كشيده و به خودكامگى گراييده و آن محاط است در ميان پشتكوه و كرمانشاه و بروجرد و اليگودرز و خوزستان .
اين ناحيه مشتمل بر دوازده قسمت است كه بخش‌هاى دوازده‌گانه آن مىباشند و از حيث مواهب طبيعى فوق العاده و سرشار ، و تنها عيب آن در آن زمان [ عقب‌ماندگى فرهنگى ، اجتماعى و . . . ] ساكنين آن بوده است .
اهل لرستان با داشتن چنين سرزمينى مىتوانستند به بهترين وجهى زندگى كنند و لرستان را تبديل به گلستان ارم سازند و باعث غبطه همسايگان شوند . لكن بر خلاف [ واقع ] ، گويى خداوند عقل اين جماعت را از آنان گرفته بوده و ظرف سى سال بطورى در لجه جهالت و بدبختى فرورفتند كه نادانى آنها ضرب المثل شده بود .
نوعا توجهى به تحصيل دانش نداشتند . تنها عده قليلى فرزندان خود را به مكتبخانه مىفرستادند . نسبت باسوادها به كل جمعيت لرستان به يك درصد هم نمىرسيد .
( 1 ) . اصل : پشتكوه و اليگودرز و پشتكوه .