تاريخ ايلچى نظام شاه ( فارسى ) — الصفحة ٢٧٦
ذكر سلطنت سلطان قطب الدين مبارك شاه بن سلطان علاء الدين
ذكر سلطنت سلطان قطب الدين مبارك شاه بن سلطان علاء الدين
ذكر سلطنت سلطان قطب الدين مبارك شاه بن سلطان علاء الدين
آن جناب ، پادشاه خوب‌صورت نيكوسيرت بود ، امّا در ابتداى جلوس تيغ بىرحمى از نيام بركشيده برادران و وارثان ملك را به تمام از هم گذرانيد و از براى بهانه‌جويى ، خواصّى را به حصار كاليز فرستاده به برادرش خضر خان كه از الم نابينايى در گوشه‌اى نشسته بود و دل بر وصال دول‌ران ، كه انيس روزگار و مونس شبهاى تارش بود بسته پيغام داد كه كنيزى دول‌ران نام كه صبح تا شام در خدمت آن برادر است بايد كه بىدرنگ به پايهء سرير اعلى فرستد . خضر خان چون بر مضمون پيغام پادشاه بهانه‌جو اطّلاع حاصل كرد ، در جواب گفت :
شعر
كه شه را ملك‌رانى چون وفا كرد * دول‌رانى به من بايد رها كرد
چو دولت دور گشت از خانى من * دول‌رانيست دولت‌رانى من
ور اين دولت ز من هم دور خواهى * مرا بىدولت و بىنور خواهى
چو با من همرهست اين يار جانى * سر من دور كن آنگه تو دانى
چون قاصد بازگشت و مضمون اين ابيات را به عرض سلطان رسانيد ، آتش خشم شاهانه اشتعال « 1 » پذيرفته يكى از نزديكان را فرستاد تا شعلهء حيات آن پادشاهزادهء ستمديده را به تيغ آبدار فرو نشانيدند ، و دول‌ران نيز در مفارقت آن يار عزيز قصد خود كرده جان به جانان تسليم نمود و امير خسرو دهلوى نسخهء خضر خان و دول‌ران را در بيان حال ايشان نظم ساخته [ است ] . در تاريخ فيروزشاهى مسطور است كه ، قطب الدين مبارك شاه ، به كنيزى عاشق شده او را خسرو خان [ 209 ] لقب نهاد و امير الجيوشى و لشكركشى را به او تفويض نموده به اطراف و اكناف ولايات مىفرستاد . يك مرتبه او را با سپاه فراوان از دهلى به ولايت دكن و تلنگانه نامزد كرد . آن شير ماده و آن عقرب ، دنب بر پشت نهاده متوجّه آن ديار شد .
اكثر رايان و راجگان آن بلدان از در اطاعت و انقياد درآمده ، به اداى باج و خراج
( 1 ) . اصل : اشتغال .