بررسى تاريخى ، سياسى و اجتماعى اسناد بندر عباس ( فارسي ) — الصفحة ١٢٥

3 - واژه‌هاى مهجور و يا واژه‌هائى كه در فارسى معيار كنونى استفادهء از آنها اندك است . « 1 »

اعتضاد : يارى و مدد كردن ، يارى دادن ، يارى و همراهى ، ( سخن )

اكتناه : به غايت و حقيقت و كنه چيزى رسيدن ، تجسس از اصل و بن چيزى ، ( دهخدا )

انجاح : ( 319 و 327 )

ايقاع : « بعد از اين كه از اختلال مسقط طرفى نيستند به ايقاع مشكل ديگر مبادرت كردند . » ( 322 )

باش برد - پاسپورت « و باش بردى تحصيل كرده . . . » ( 378 )

باقى ، باقىدار : ( ديوانى ) باقى مانده خراج و ماليات كه ماليات دهندگان بايد آن را پرداخت مىكردند . ( سخن ) :

« وكيل جهاز آتشى . . . مقيم بندر كراچى حساب شش ماههء خود را كه مبلغ زياد ، لا على التعيين باقىدار شده . . . » ( 43 ) ، باقى مالياتى ( 225 )

بسالت : شجاعت و دليرى ( دهخدا و سخن )

بغتتا : « بغتتا از خواب برخاسته » ( 321 )

بقايا : « بقايائى كه مشخص شود بازيافت و عايد . » ( 4 )

بندرات : جمع بندر

تحجر : بازداشتن ، نگهداشتن

« از تحجر بودن تنخواه تجار در قشم به حدى پريشان و در هم مىباشم . . . و على الدوام در خيالم نوعى شود تنخواه مسلمانان مرخص و مسترد شود » ( 33 )

تدمير : « تدمير معاندين بد نهاد » ( 7 )

تذكره : گذرنامه ( 60 )

ترسيل : « ترسيل نوشتجات » ( 33 )

ترك توارد ، ترك تواصل : « به واسطهء سوء سلوك ، ترك توارد و تواصل را به امام مسقط كرده‌اند » ( 44 )

تشكى : « اظهار دلتنگى و تشكى كرده بود . » ( 61 )

تطمين : « و باطنا هم به حمايت قويه تطمين و دلگرمشان كردند » ( 325 )

تعاقب : ( 80 ) و ( 280 ) به جاى تعقيب امروزى

تعاقب كردن از اقدامات : . . . « در تعاقب كردن . . . راپرت داده بوديد » ( 392 )

تغاصب : « ميان اهل اين دو بندر از قديم الايام تغاصب و دشمنى با هم بوده است » ( 2 )

تلو : « در تلو نوشتجات خود روانه دارد » ( 38 )

تمسك : نوشته‌اى كه بابت قرض به عنوان سند به كسى دهند « تمسكى كه در دست دارند بابت سنهء . . . مىباشد » ( 294 )

تمسكات : ( 51 )

توسيع : « توسيع دايره . . . » ( 333 )

تيسير : امكان‌پذير گشتن ، ممكن ساختن ، ميسر كردن ، ممكن و ميسر شدن . ( سخن )

« و آنچه منظور اوست . . . برحسب استدعاى آن عاليجاه بر وجهى احسن صورت تيسير خواهد يافت » ( 7 )

جهاز آتشى : ( 81 )

جهاز بادى : ( 41 )

چاپار : ( 122 )

خفيانه : « خود اهالى ميناب با بشاگرديها راه دارند و خفيانه . . .

مدد به آنها مىرسانند ( 369 )

خلعت : « فرستادن خلعت براى حاكم بحرين » ( 136 )

خلّص : « فرمايش فرمودند كه خلّص آن اين بود » ( 182 )

خيال : انديشه و فكر

« و خيال آخر حسام السلطنه را در اين فقره بفهميد و به عرض برسانيد . » ( 187 )

درياملاحان : « درياملاحان به حمد اللّه به سلامتى به ساحل رسيدند » ( 280 )

دماغ : « مشت سختى به دماغ فرستادهء . . . مىزند كه خون زيادى جارى شده . . . » ( 256 )

ذريعه‌جات : ذريعه : دست‌آويز ، نامه ، مكتوب ( فرهنگ سخن ) ، ( 118 ) ، ( 82 )

رسمانه : « مكاتبات رسمانه و مذاكرات لازمه . . . شد » ( 382 )

رسيله : مكتوب ، نامه ( دهخدا ) ، نامه ، مكتوب ( سخن )

« در ضمن رسيلهء مورخه سيم شوال » ( 54 )

سبقت : سبقت آشنايى - سابقهء آشنايى ( 73 )

سفالكه : « مأمورى كه به مسقط مىفرستند از سفالكهء شيراز نباشند » ( 65 )

سواد : سوادنامه ( 316 )

سيورسات : مجموع غله و خوراك لشگريان و علوفه اسبها و ديگر حيوانات ، آذقه لشگريان ، سورسات ، ( ديوانى ) خواربار و زاد و علوفه كه هنگام عبور از روستاهاى سر راه براى قشون جمع‌آورى مىشد .

( سخن ) ، ( 35 ) ( در تهران هنوز هم اصطلاح « سوروسات » رايج است )

شوارع و طرق : ( 385 )

صرافت : به صرافت افتادن ( 187 )

ضعف : « ضعف آنچه حال مىدهند دريافت نموده . . . » ( 121 )

عاليجاه : ( به طور مكرر )

عملجات : « عملجات گمركخانه » ( 304 )

علانيه : « . . . از آنها علانيه آثار اعانت مشاهده شود . » ( 12 )

غوايل : « رفع آن غوايل را . . . » ( 14 )

فرضه : جاى درآمدن به كشتى از لب دريا ( دهخدا )

« بندر مزبور فرضه و اسكله‌اى كه محل نزول و حمل‌ونقل بار تجارت باشد ندارد » ( 262 و 280 )