چكيده انديشه ها ( فارسي ) — الصفحة ٤٠

ساقط مىگشت ، همانا خداوند سبحان با دادن اختيار ، مردم را

فرمان داد ، وبا قدرت بر پرهيز ، آنها را نهى فرمود ، تكاليف أو آسان

بوده ، هرگز تكليف سنگين قرار نداده است ، وطاعت كم را پاداش

زياد عطا مىفرمايد .

نا فرماني خلق نشانه مغلوب شدن أو نيست ، وأطاعت آنان

نيز علامت اجبار واكراه الهى نمىباشد .

پيامبران را بازيچه نفرستاد وكتاب را بيهوده بر مردم نازل

نكرد وآسمانها وزمين وموجودات ميان آن دو را باطل نيافريد :

* ( ذلك ظن الذين كفروا فويل للذين كفروا من النار ) * ( 1 ) .

" اين گمان أهل كفر است كه واي بر آنها از آتش " ( 2 ) .

در واقع مروج چنين فكرى " امويان " بودند تا خلافت

خويش را قضاى الهى جلوه دهند وجلوى هرگونه مبارزه با آن را

بگيرند به عنوان نمونه :

1 - وقتي از " عثمان " خواستند از خلافت كناره بگيرد پاسخ

داد : " پيراهنى را كه خدا بر من پوشاند ، بيرون نمىآورم " ( 3 ) .

2 - " معاوية " مىگفت : " خداوند اين حكومت را به من

داده است هر چند شما را خوش نيايد " ( 4 ) .

( 1 ) سوره ص ، آية 27 . ( 2 ) نهج البلاغة ، كلمه قصار 78 . ( 3 ) الكامل في التاريخ " ابن أثير " ، ماجراى قتل " عثمان " ، ج 3 ، ص 169 . ( 4 ) البداية والنهاية " ابن كثير " ج 8 ، ص 131 ، وشرح نهج البلاغة " ابن أبي الحديد " در شرح نامه 31 ج 16 ، ص 15 ، ومقاتل الطالبين ، احوالات امام حسن ( ع ) ص 45 .