چكيده انديشه ها ( فارسي ) — الصفحة ٣٨

بر اين أساس انسان چون ماشينى بي اختيار حركت مىكند ،

لذا ممكن است كسى بي اختيار شراب بخورد ويا حتى قتل نفس

نمايد .

آنها مىگويند : تمامى پادشاهان ورؤساى جمهور را خدا

نصب كرده ، حتى استعمار " تونس " ، " الجزاير " و " مغرب " توسط

" فرانسه " نيز با نصب الهى بوده است .

من هيچ شرح وتفسيري براي اين تناقض صريح نمىيافتم

كه از طرفي أو فعال ما يشاء است ( 1 ) أهل جهنم وأهل بهشت را از

قبل تعيين فرموده ، ولى از طرف ديگر أو به اندازه يك ذره بي

مقدار هم ظلم نمىكند ( 2 ) واز مادر هم به فرزندش مهربانتر است ( 3 ) .

در مقابل گروهى ديگر از أهل سنت قائل به تفويض

شدند ( 4 ) .

اما شيعيان قائل به اختيارند ، يعنى نه انسان مجبور است ونه

خداوند متعال - نعوذ بالله - هيچ كاره ، به دلايل زير :

1 - قول به جبر با حكمت ارسال أنبيا وامر ونهى الهى منافاة

دارد ، يعنى اگر انسان در كارهايش مجبور است واختياري ندارد

( 1 ) سوره بروج ، آية 16 . ( 2 ) سوره نساء ، آية 40 . ( 3 ) صحيح " بخارى " ، باب رحمة الولد وتقبيله ومعانقته ، ح 6 ، ج 8 ، ص 9 . ( 4 ) يعنى همه كارهاى انسان در دست خود اوست ، اينها را معتزله وگروه أول را اشاعره نامند .