ايران در زمان ساسانيان ( فارسي ) — الصفحة ٣١٣

فصل پنجم دولت شاهنشاهى شرق و دولت امپراطورى غرب

رومى پوشيده است . بنابر حدس زاره اين شخص كوردياس دشمن قيصر است . اين نقش از بهترين نقوشى است ، كه از صنعت ساسانيان باقى مانده است ؛ اشخاص اين تصوير از فرط زيبائى و جاذبيت گويى زنده هستند . صورت يكنفر ايرانى ، كه سر و دست خود را برسم احترام بلند نگاه داشته ، در پشت اسب پادشاه نمايان است . در زير او كتيبه به زبان پهلوى ديده مىشود ؛ كه بمرور زمان ضايع شده است .

و گويا اين صورت را بعد در روى سنك كنده‌اند « 1 » . نظير اين تصوير را با مختصر تغييرى در نزديكى شهرى ، كه شاهپور اول بنام شاپور در مغرب استخر بنا نهاد ، مىبينيم « 2 » .

اين غلبه پادشاه ايران در دو نقش بزرگ در كوه شاپور هم حجارى شده است . در وسط يكى از نقوش شاهپور سوار و كوريادس پياده ديده مىشود . در زير اسب شاه مردى افتاده و در مقابل او امپراطور روم زانو بر زمين زده است ؛ نيكه « 3 » الاهه پيروزى در هوا پرواز مىكند و بساكى با نوارهاى مواج بشاهنشاه فاتح مىدهد ؛ در چپ و راست دو رديف سواره و پيادهء ايرانى رسم شده ، كه نمونه قواى جنكى اقوام مختلف و اسلحهء گوناگون آنهاست « 4 » .

نقش ديگر خيلى بزرگ است و صور بسيار دارد ، كه در چهار صف مدرجا قرار گرفته‌اند . متاسفانه اين نقش فعلا به حال اسف‌انگيزى افتاده است . در وسط صف شاهنشاه ايران و امپراطور روم ، چنان كه در نقوش قبل ذكر شد ، ترسيم شده‌اند .

شاه بر اسب سوار است و مردى را پايمال مىكند ؛ كوردياس در كنار او ايستاده ،

( 1 ) - ديولافوا ، ج 5 ، تصوير 15 ؛ زاره هرتسفلد ، نقوش برجسته ، تصوير 7 و ص 80 - 77 ؛ زاره ، صنايع ايران قديم ، تصوير 74 ؛ تاريخ صنايع پوپ ، IV ، A 100 . ( 2 ) - ديولافوا ، تصوير 18 ؛ زاره - هرتسفلد ، 44 و ص 222 ؛ تاريخ صنايع پوپ IV ، B 100 . ( 3 ) - Nice ( 4 ) - ديولافوا ، تصوير 20 ؛ آندرآس و اشتولتسه Stoltze ، پرسپوليس ، تصوير 143 ؛ زاره - هرتسفلد ، تصوير 45 و ص 223 .