ايران در زمان ساسانيان ( فارسي ) — الصفحة ١٢٣

4 - منابع ارمنى

اعتنا نيست و از روى كمال تعصب نوشته شده « 1 » .

تاريخ لشكركشىهاى هرقل بايران تأليف سبئوس « 2 » باختصار وقايع ايران را از زمان پيروز تا سال 559 ذكر كرده و راجع به 50 سال اخير عهد ساسانيان و آغاز تسلط عرب مفصلتر نوشته است « 3 » .

تاريخ ارمنستان منسوب به موسى خورنى « 4 » تأليفى است ، كه ظاهرا در قرن نهم ميلادى شده ، و از دوره ساسانيان مطالب سودمند و مفصل در بر دارد « 5 » . از ملحقات تاريخ موسى شرحى اجمالى است در باب ممالك قلمرو ساسانيان ، كه حائز اهميت فوق العاده است . آخرين چاپ اين مبحث جغرافيايى موسى خورنى همان است ، كه ماركوارت با ترجمه آلمانى همراه تأليف خود موسوم به « ايرانشهر بنابر روايت موسى خورنى » « 6 » منتشر كرده است . شرح و تفسير و انتقادات بسيار مفصل و بحث‌هاى تاريخى و تپوگرافى ، كه نويسنده آلمانى مذكور به اين كتاب افزوده است ، آن را براى مطالعه‌كنندگان تاريخ دوره ساسانى مخزنى ضرورى

( 1 ) - چاپ ونيز ، 1859 ؛ چاپ ميكائل پرتركال Miehael P'orthugal ، 1903 ، لانگلوا ، ج 2 ، ص 177 و بعد ، اكينيان ، ص 37 و بعد . ( 2 ) - Sebeos ( 3 ) - چاپ پاتكانيان ، سن‌پطرسبورغ 1879 ؛ ترجمه ماكلر F . Macler پاريس 1904 . ( 4 ) - Moses Xorenaci ( 5 ) - چاپ ونيز 1865 ، چاپ انتقادى توسط ابليان M . Abeliau و هاراطونيان S . Haruthiunian تفليس ؛ لانگلوا ، ج 2 ، ص 53 و ما بعد . راجع بمسئله زمان حيات موسى دروغى ر ك ماركوارت تحقيقات ايرانى Untersuchungen von Iran ج 2 ، ص 235 ، و كوكازيكا Caucasica ، سال 1930 ، ص 77 - 10 ؛ و اكينيان در مجله شرق‌شناسى وين ، 1930 ، ص 204 و بعد . ملاكر Mlaker ، ارمنيكا Armenica ، 1926 ، ص 122 ؛ مجله شرقى وين ، 1935 ، ص 68 - 267 . ( 6 ) - Dranschahr nach Geographie des Ps . Moses Xorenai