ايران در زمان ساسانيان ( فارسي ) — الصفحة ١١٦
2 - منابع يونانى و لاتينى
سال 229 ميرسد ، شرحى از تشكيل دولت ساسانى نوشته است .
كيفيت تغيير سلسله سلطنتى ايران و حوادث متعلقه به آن به تفصيل در تاريخ روم تأليف هردويانوس « 1 » ( متوفى در 240 ميلادى ) مسطور است .
اما راجع بدوره اول عهد ساسانيان اطلاعاتى از قسمت‌هاى موجوده تاريخ دكزىپوس آتنى « 2 » ( نيمه دوم قرن سوم ميلادى ) و در تاريخ قيصران روم تأليف تربليوس پوليو « 3 » ، كه در عهد ديوكلسين « 4 » ميزيسته ، ديده مىشود . لاكتانتيوس فيرميانوس « 5 » ، كه معاصر مورخ سابق الذكر بود و بدين نصارا درآمد ، تاريخى مبالغه‌آميز راجع بخشونتهاى شاپور اول نسبت بوالريانوس امپراطور روم ، كه بدست ايرانيان اسير شد ، نگاشته است . اشاراتى بتاريخ عهد ساسانيان در تاريخ اورليوس « 6 » ، كه فلاويوس و پيس‌كوس « 7 » در حدود 300 بعد از ميلاد آن را تأليف كرده است . و همچنين مطالبى در تاريخ اوسبيوس قيصرى « 8 » ( متوفى در 340 ) و در كتاب روفينوس « 9 » ، كه متمم تاريخ روحانيون اوسبيوس را تا سنه 395 نوشته است و در تاريخ قيصران تصنيف اورليوس ويكتور « 10 » ( قرن چهارم ميلادى ) . كه بسال 360 ختم مىشود ، و در كتاب اوناپيوس « 11 » حكيم افلاطونى جديد ( متوفى در حدود 415 ) ، كه شرح وقايع سالهاى 270 تا 404 ميلادى است ، بطور پراكنده ديده مىشود .
تمام اين مؤلفين از تاريخ ايران آنچه را ، كه راجع بروابط ايران و روم بوده ، ضبط كرده‌اند .
براى تفصيل جنگهاى شاپور با روميان منبع عمده تاريخ آميانوس
( 1 ) - Herodianus ( 2 ) - Dexippos ( 3 ) - Trebellius Pollio ( 4 ) - Diocletien ( 5 ) - Lactantius Firmianus ( 6 ) - Aurelius ( 7 ) - Flavius Vopiscus ( 8 ) - Eusebius ( 9 ) - Rufiinus ( 10 ) - Aurelius Victor ( 11 ) - Euuapius