اكبرنامه ( تاريخ گوركانيان هند ) ( فارسي ) — الصفحة ٠.٣١

ديگر آثار شيخ ابو الفضل

لاحقه‌اى در احوال مشايخ و علما و اطبّا و شعراى دربار شاهجهان ، به تقليد اكبرنامه نگاشته است و گاهى اين تاريخ را تكملهء اكبرنامه مىنامند ، « 1 » ولى به اعتقاد محققان و سبك‌شناسان تقليدى است ناموفق از اين كتاب گرانقدر .

شيخ ابو الفضل علاوه بر تأليف و تصنيف اكبرنامه - كه به حق از شاهكارهاى نثر فارسى است « 2 » تأليفات ديگرى نيز داشته كه فهرست‌وار به ذكر آنها مىپردازيم :

1 ) آيين اكبرى ( دفتر دوّم اكبرنامه ) كه در 1006 ق به امر اكبر شاه نوشته شده است . در مورد اين كتاب توضيحات كافى خواهيم داد .

2 ) مكاتبات علّامى در سه دفتر : دفتر اوّل : مراسلات به پادشاهان ؛ دفتر دوم : رقعات و نامه‌هاى شخصى ؛ دفتر سوم : تقاريظ و ديباچه و نثر .

3 ) عيار دانش : وى در اين كتاب كليله و دمنه را به فارسى درآورده ( 996 ق . ) و سبك آن بهترين نوع سبك نثرنويسى فارسى متداول زمان مغوليه هندوستان است .

4 ) رقعات ابو الفضل : نامه‌هاى شخصى ابو الفضل .

5 ) كشكول : مشتمل بر عبارات و اشعار . مولانا آزاد يك نسخه از آن را در دهلى ديده بود كه به خطّ شيخ ابو الخير بود .

6 ) جامع اللّغات : آن را در ايّام جوانى نوشته است .

7 ) خطبه بر رزمناو : دو جزو است « 3 » .

عبد القادر بداونى مؤلّف منتخب التواريخ « 4 » در كتاب خود ضمن صحبت از پا گرفتن دين الهى و اينكه مروّجين تمام مذاهب و اديان در پى

( 1 ) . تذكرهء عمل صالح ج 3 ، ص 238 . ( 2 ) . در خصوص ارزشهاى ادبى و تاريخى اين كتاب در صفحات آتى سخن خواهيم گفت . ( 3 ) . محمّد اصلح ميرزا ، تذكرهء شعراى كشمير ، گردآورنده : حسام الدّين راشدى ، ج 2 ، ص 1200 . ( 4 ) . اين تاريخ در سه جلد توسط نگارنده تصحيح و تحشيه شده و آمادهء چاپ است .