در قلمروى خانان مغول ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٥
منسوجات
در حالى كه يقهء جامه در گذشته بيشتر برش گرد صافى داشته است ، در دورهء شاه جهان يقه را اغلب كمى بالا زده و به تيزى ختم مىشده است .
گاه روى جامه نوعى جليقه پوشيده مىشده است . شاه جهان در يك جليقهء زرباف نشان داده كه روى آن جامه‌اى طلادوزى شده به رنگ قهوه‌اى بر تن كرده است . مينياتور ديگرى ( از بابر نامه ) نشان مىدهد كه شاهزاده جليقه‌اى با تصاوير حيوانات ، روى جامه‌اى قرمز رنگ پوشيده است .
قبا لباس بلند ديگرى بود كه رو پوشيده مىشد . جهانگير يك‌بار چنين لباس زربفتى را كه نقش شكوفه‌هايى از جواهرات داشت و مرواريددوزى شده بود ، به پسرش خرم شاه جهان هديه كرد . ولى براى او كم خواب « 1 » ، نوعى ابريشم زرباف از احمد آباد كه كسى جز او اجازهء استفاده از آن را نداشت ، بسيار عزيز بود . اين نوع پارچه فقط براى مقاصد صادراتى فروخته مىشد . ( 3 )
براى روزهاى سردتر شنلهاى بلند وجود داشت كه مىتوانستند گلهاى طلايى داشته يا زرباف باشند و گاه نيز حتى يقه‌اى از پوست داشته‌اند . اين شنلها امكان داشت يقه برگردان باريكى داشته باشند و بىآستين بودند ؛ آنها در قسمت بالا دكمه مىخوردند . بدين‌ترتيب آستر آن به رنگ ديگر قابل تشخيص بود . يك چنين تأثيرى به جا گذاشته مىشد كه پوشندهء آن ، گوشهء بالا زدهء شنل را در كمربند فرومىكرد تا به وسيلهء تضاد رنگها اثرى باب مد روز ايجاد كند . جهانگير با غرور از يك لباس رو به نام نادرى « 2 » صحبت مىكند كه از تهيگاه تا پايين پا دكمه مىخورده است . او چنين لباسى را به پسرش خرم اهدا كرد ؛ خود او نيز آن را زمانى كه در اجمر براى تصرف دكن دعا مىكرد بر تن داشته است . بعدها او از يك نادرى با دكمه‌هايى از مرواريد صحبت مىكند . ( 4 )
چنين لباسهاى گران‌بهايى اگر هم بافنده‌ها ، خياطها ، و قلابدوزان ماه‌ها روى آن كار كرده بودند ، قاعدتا فقط يك‌بار پوشيده مىشدند .
يك بخش تقريبا دايمى البسه ، پتكا « 3 » بود ، شال تقريبا عريضى كه دو تا سه‌بار دور كمر پيچيده مىشد .
اين شال گاه به وسيلهء يك كمربند باريك‌تر نه چندان باارزش نگه داشته مىشد . دو سر پتكاها تزيينات زيادى داشتند و غالبا با قلابدوزى طلايى يا نقش گل يا تكنيكهاى دشوار بافندگى توليد مىشدند ، چون اين پتكاها نشانهء تأييد و شايستگى بود و هركسى حق پوشيدن آنها را نداشته است . اين شالهاى دربارى مىتوانسته‌اند سفيد يا زمينهء طلايى يا زربافهاى ابريشمى رنگارنگ باشند . جهانگير حتى يك‌بار در پتكايى به سبك تيديه « 4 » نشان داده شده است ، سبكى كه پارچه را با گره خوردگيهاى كوچك و غوطه‌ور كردن در
( 1 ) . kimkhwab . ( 2 ) . nadiri . ( 3 ) . patka . ( 4 ) . tiedye .