جنگنامه كشم و جرون نامه ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٠

تعليقات و توضيحات

معناى دريادار و ناخدا است . قديم‌ترين سندى كه اين واژه در آن به كار رفته ، نامه‌اى به تاريخ 930 ه از محمد شاه هرموزى به پادشاه پرتغال است كه از عنوان كپتن تمر براى فرماندهان نظامى پرتغالى استفاده شده است . اين واژه به صورت كپيتن و مار ( ر ك : قائم مقامى ، پيشين ، ص 688 ) و قپودان ( ر ك : سيدى على كاتبى ، پيشين ، ص 35 ) و كپتن تمران ( ر ك : قائم مقامى ، پيشين ، ص 660 ) نيز در متون آمده است .

كجك

به پيل دمان زد چو بند و كجك * قرار از زمين رفت و صبر از فلك ( b 17 )

ز بىتابى پيل و ضرب كچك * گلوگير شد نقره جنگ فلك ( a 27 )

كجك -

( Kajak )

آهنى باشد سركج و دسته‌دار كه فيل‌بانان بدان فيل را به هر طرف كه خواهند برند و آن به منزله عنان است . كجك بر سر پيل زد شاه چين / بغريد چون تندر فرودين ( شاهنامهء فردوسى )

كشم / قشم

23 بناى يك قلعه در كشم كرد * دل خان ايران پر از خشم كرد ( ك )

پياپى رساندند در آب قشم * بىانديشه خاطر ترس خشم ( b 13 )

چنان قلعه قشم را باز كرد * كه رستم گريزان شدى زان نبرد ( a 39 )

چو بندر گه قشم را كرد جاه * گرفت از فرنگى به حكم إله ( b 41 )

ز ميراب قشم و ز سقاى شهر * خريدندى آبى به مانند نهر ( a 41 )

كه چون قلعه قشم را غازيان * گرفتند از ضرب تيغ و سنان ( b 41 )

جزيره قشم به طول تقريبى صد و بيست كيلومتر و عرض متغير پنج تا چهل كيلومتر در طول ساحل استان هرموزگان قرار گرفته است . اين جزيره در طول تاريخ به اسامى گوناگون ناميده شده است نامهائى چون كشم در ( مقدسى ، ابو عبد اللّه محمد ، احسن