تاريخ مغول در ايران ( فارسى ) — الصفحة ٤٠١

سپاه

نظر بدنى قدرت شركت در لشكركشى را داشته‌اند « 1 » . اما در زمان‌هاى ديگر با اسراى جنگى چنين رفتارى ممكن نبود . سپاهيانى كه از قلمرو مغولان جمع‌آورى مىشدند و نيز واحدهاى كمكى شاهان دست‌نشانده ، جاى اين اسراء را مىگرفتند . تا هنگام تشكيل فرمانروائى ايلخانان ختائيان و چرچ‌ها « 2 » و از آن پس نيز ايرانيان كه گاه‌گاه به نام « تازيك » صراحتا از آنان نام برده مىشود و رويهم‌رفته قسمت اصلى واحدهاى مسلمان را تشكيل مىدادند ، در لشكركشىهاى مغول به‌عنوان سپاهيان پياده خدمت مىكردند .

اما در واحدهاى كمكى ، كه در آن گذشته از ارامنه ، گرجىها نيز به خاطر دليريشان كه با تهور مشهور مغولان « 3 » هم‌ارزش بود ، نقش مهمى داشتند « 4 » بىشك سواركار نيز موجود بوده است . نخست از جانب مغولان مقرر شد « 5 » ، كه ده درصد از مردان سالم گرجى به‌عنوان سپاهى در اختيار فاتحان قرار گيرند ، اما چون در دوران‌هاى بعدى ميان مغولان و گرجيان ، كه هردو دشمن اسلام بودند ، توافق حاصل شد « 6 » ، تشكيل واحدهاى كمكى به عهدهء شاهان محلى محول گرديد . ناگفته نماند ، كه چون فشار از طرف ايلخانان براى جمع‌آورى سپاهى در گرجستان زياد شد ، عده‌اى از گرجيان به قلمرو سلاطين مملوك گريختند و به سپاهيان مملوك پيوستند « 7 » .

در مورد تعداد سپاهيان مغول اطلاعات دقيقى در دست نيست . گزارش‌هائى كه تعداد سپاهيان كمكى كشورهاى تحت‌نظر مغولان را 000 ر 100 و يا بيشتر نقل مىكنند ، بىترديد مبالغه‌آميز است « 8 » . رشيد الدين گزارش مىدهد ، كه در زمان صلح 000 ر 129

( 1 ) - Vladimircov , Obsc . stroj 102 ( 2 ) - رشيد الدين / برزين a 214 ؛ Uan - ts au Pi - si / Palladius 223 ( 3 ) - وصاف / هامر ج 1 : 133 . ( 4 ) - وصاف / هامر ج 1 : 239 ؛ Pachymeres II 457 . - ر ك : مفضل ج 2 : 640 ؛ مقريزى / كاترمر ج 2 : 2 ، 151 . ( 5 ) - Kartlis chovreba I 387 ( 6 ) - Chabot 123 ; Tasita 121 ( 7 ) - ر ك : Kartlis chovreba I 383 ( 8 ) - Barthold , Turk . 404