تاريخ مغول در ايران ( فارسى ) — الصفحة ٣٩٩

سپاه

از آنان بودند « 1 » . از نظر سردار ، سپاهيان وى تشكيل يك ( الوس ) مىدادند « 2 » . لشكر تقريبا ملك فرمانده « 3 » بود ، و به همين سبب نيز به پسرانش به ارث مىرسيد « 4 » .

فرماندهان اين واحد ، كه امير تومان لقب داشتند ، اغلب از بزرگان مغول بودند ، كه خود رياست قبيله‌اى را به عهده داشته‌اند ، و در اين هنگام نيز به آنان كارهاى مهم واگذار مىشد ، و آنان به اين ترتيب مىتوانستند نفوذ خود را محفوظ بدارند « 5 » . دم اسب ( تق ) « 6 » به‌عنوان نشان سرداران و بيرق و پرچم‌هائى ، كه بر روى آن اغلب تصوير بازى ديده مىشد ، به‌عنوان نشان سپاه به كار مىرفت « 7 » .

سپاه مغول در لشكركشىها به نسبت اهميت آن از يك يا چندين واحد 000 ر 10 نفرى تشكيل مىشد ، و به رسم چينىها به جناح راست ( برون غر ) ، جناح چپ ( دساخون غر ) و بالاخره قلب ( قل ) تقسيم مىشد « 8 » . مجرب‌ترين سرداران فرماندهى اين لشكرها را به عهده داشتند . گذشته از آن يكى از سرداران فرماندهى تمام نيروها را ( علاوه بر شخص فرمانروا ) به عهده داشت . در دوران چنگيز خان اين وظيفه به عهدهء تولى « 9 » محول شده بود . در دربار ايلخانان سرداران مشهور به اين سمت منصوب مىشدند ، و مغولان آنان را بيگلربگى « 10 » و ايرانيان امير الامرا يا مير ميران مىناميدند « 11 » .

در تعليم سپاهيان مغول سختگيرى فراوان به عمل مىآمد . سر باز زدن از دستور فرمانده بسيار نادر و مجازات آن اغلب مرگ بود « 12 » . هريك از سرداران ( نويان ) موظف بود ،

( 1 ) - Vladimircov , Obsc . stroj 91 - 96 - 109 ( 2 ) - Vladimircov , Obsc . stroj 97 ( 3 ) - رشيد الدين / برزين d 231 - 194 . ( 4 ) - Vladimircov , Obsc . stroj 116 ( 5 ) - رشيد الدين / كاترمر ج 1 : 192 ، 264 . ( 6 ) - Chara Davan 73 ( 7 ) - جوينى ج 1 : 208 ؛ ميرخواند ج 5 : 139 . - تصوير آن : Chara Davan 47 ( 8 ) - مفضل ج 1 : 489 ، حاشيهء 1 ؛ Chara Davan 72 f . ؛ ر ك : رشيد الدين / كاترمر ج 1 : 200 ، حاشيهء 52 . ( 9 ) - Bar Hebraeus 410 ؛ ابو الفرج 395 . ( 10 ) - وصاف / بمبئى 284 ؛ ر ك : عمرى / قسطنطنيه 66 چ . ( 11 ) - وصاف / بمبئى 264 ص ب . ( 12 ) - Uan - ts au Pi - si / Palladius 146 f . ؛ نسوى 52 - 50 .