تاريخ مغول در ايران ( فارسى ) — الصفحة ٣٩٥

موقعيت حقوقى و اجتماعى زن

در درون آن آزادانه زندگى كنند . آنان مجاز بودند وسائلى را كه در اختيار داشتند ، به دلخواه خود به كار برند . زنان نيز مىتوانستند خيمه‌هائى را كه به ارث برده بودند ، به ديگران ببخشند « 1 » . خيمه‌هاى همسران فرمانروا ، كه از نمد سفيد دوخته شده بود ، پيوسته در نزديكى مقر خان قرار داشت « 2 » . پس از آن‌كه يكى از همسران فرمانروا مىمرد ، خيمهء او برچيده نمىشد ، بلكه اگر او فرزندان بالغى داشت « 3 » آنان و گرنه زنان ديگر وارث آن خيمه مىشدند « 4 » . پسران فرمانروا نيز اغلب خود خيمهء اختصاصى داشتند « 5 » .

گذشته از خيمهء اختصاصى و نيز گاه‌گاه به جاى آن به زنان در دوران‌هاى بعد قسمت‌هائى از املاك سلطنتى واگذار مىشد « 6 » . علاوه بر آن از قديم متداول بود ، كه قسمتى از غنائم جنگى به زنان داده شود ؛ هلاكو و اباقا نيز اين عادت ديرينه را حفظ كرده‌اند . در زمان صلح مىبايست هداياى نقد جايگزين غنائم جنگى شود . در زمان ارغون و گيخاتو اين‌گونه هداياى نقد آن‌قدر افزايش يافت ، كه غازان خود را ناگزير از تغييراتى در چگونگى آن ديد . ادارهء قرارگاه زنان در اين موقع به دو تن از اميران واگذار شد ، كه آنان تنها با اجازهء فرمانروا مىتوانستند پول خرج كنند .

زنان براى مواقع ضرورى مقدار كمى پول در اختيار داشتند . پس از مرگ يكى از همسران فرمانروا املاك تحت اختيار او به‌عنوان مقاطعه به پسران وى - و در صورتى كه او فرزندى نداشت - به پسران زنان ديگر واگذار مىشد . غازان در مواقع ضرورى از صندوق پس‌انداز زنان پول برمىداشت . او از جمله يك بار براى پرداخت مخارج

( 1 ) - رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 566 . ( 2 ) - يكى از آنان مقر فرمانروا را اداره مىكرد : J . P . Carpini / Wyngaert 115 ( 3 ) - رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 7 - 4 ؛ Uan - ts au Pi - si / Palladius 337 ؛ پسران مجرد نزد مادر مىماندند ، رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 566 ؛ Vladimircov , Obsc . stroj 55 ( 4 ) - J . P . Carpini / Wyngaert 115 ( 5 ) - Vladimircov , Obsc . stroj 55 ( 6 ) - ميرخواند ج 5 : 102 .