تاريخ مغول در ايران ( فارسى ) — الصفحة ٢٦٦

انتخاب و بيعت

به دست بگيرند ، يك رسم ديرينهء تركى و مغولى بود ، كه تا امروزه نيز در ميان تركان سيبرى باقى مانده است « 1 » . و در امپراطورى عثمانى نيز در هنگام پذيرش سفرا متداول بوده « 2 » ، و موجب سوء تفاهم‌هائى شده است . منظور از اين نوع احترام اين بود ، كه با گرفتن دست شخص قدم برداشتن را بر او آسان كنند .

خان جديد با بزرگان قوم به طرز رسمى سخن مىگفت « 3 » ، و سپس از دست يكى از بزرگان مغول ، كه اغلب شاهزاده‌اى بود ، جام شادباش را مىگرفت ، - اوكتاى اين جام را از دست برادرش تولى ، كه به جاى خود ، وى را براى منصب قاآنى پيشنهاد كرده بود ، گرفت - . تمام حاضران نه بار و ( به روايت ديگر هفت بار ) « 4 » تعظيم مىكردند « 5 » .

نماز سه‌گانه در پيشگاه خورشيد اين تشريفات مذهبى را پايان مىداد « 6 » . پس از اين تشريفات مراسم جشن سه‌روزه‌اى ترتيب مىيافت ، و فرمانرواى جديد خود به پذيرائى از ميهمانان مىپرداخت ، و به آنان پول و هداياى فراوان اعطاء مىكرد . در اين هنگام معمولا قسمت بزرگى از خزانهء دولت به باد مىرفت « 7 » .

حتى پس از آن‌كه ايلخانان دين بودا و اسلام را پذيرفتند ، مراسم اين جشن را ، تا آن‌جا كه صرفا به دين شمن‌ها بستگى نداشت ، حفظ كردند . تشريفات قرار دادن فرمانرواى جديد بر روى ماهوت سفيد ، برهنه كردن سر ، باز كردن كمر و تعظيم حتى

( 1 ) - ر ك : W . Radloff : Die Sprache der turk . Stamme . . . , I Abt . , 2 . Teil , St . Petersburg 1868 , S . 45 ( 2 ) - B . Spuler : Die europaische Diplomatie 1935 , S . 190 ( 3 ) - Vincent de Beauvais 1296 f . ( 4 ) - به روايت Bar Hebraeus 459 ( 5 ) - ر ك : رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 182 . ( 6 ) - 1229 م : جوينى ج 1 : 147 ص ب ؛ رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 16 ص ب ؛ Bar Hebraeus 459 ؛ ابو الفرج 428 ؛ - 1246 م : جوينى ج 1 : 207 ؛ رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 245 ؛ Bar Hebraeus 481 ; J . P . Carpini / Wyngaert 119 . - 1 ژوئيهء 1251 م ( نخستين انتخاب منكو ) : جوينى ج 3 : 14 ؛ رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 278 ؛ ابو الفرج 458 ؛ ميرخواند ج 5 : 55 . - 1252 م ( انتخاب نهائى منكو ) ؛ رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 283 . - 1259 م ( قوبيلاى ) : وصاف / هامر ج 1 : 35 . ( 7 ) - گذشته از منابعى كه در حاشيهء پيشين گفته شد ، ر ك : J . P . Carpini / Wyngaert 119