تاريخ مغول در ايران ( فارسى ) — الصفحة ٢٦٥
انتخاب و بيعت
قوبيلاى در كعاىپين‌قو « 1 » انتخاب شد ، چه در آن موقع مغولستان در قلمرو اريق‌بوكا قرار داشت .
در دورهء ايلخانان محل مخصوصى براى تشكيل قوريلتاى پيش‌بينى نشده بود .
بزرگان يا در محل وفات فرمانروا گرد مىآمدند و يا آن‌كه در تبريز پايتخت مملكت و يا - به‌خصوص هنگامى كه ايلخان با اعمال زور به اين منصب دست يافته بود - در محل پيروزى او .
پس از مراسم انتخاب ، تشريفات بيعت با فرمانرواى جديد انجام مىشد و چون مغولان شمنى بودند ، اين تشريفات را به صورت جشنى مذهبى درمىآوردند . اين جشن در قلمرو ايلخانان نيز باقى ماند . براى بيعت تشريفاتى خاص تعيين شده بود . وقتى در منابع تاريخى مىخوانيم ، كه بزرگان « به طريق متداول » فرمان‌بردارى خود را نسبت به خان جديد ابراز داشته‌اند ، منظور انجام همين تشريفات است « 2 » .
پس از پايان انتخاب ، بزرگان كلاه خود را برمىداشتند ، و كمرهاى خود را باز مىكردند و بر روى شانهء خويش قرار مىدادند . با اين تشريفات ، كه در برابر خيمهء زرين بيعت انجام مىشد ، آنان انتخاب‌شده را به‌عنوان سرور خود مورد احترام قرار - مىدادند « 3 » . سپس بستگان نزديك خان جديد ، كه در كنار او جاى داشتند ( در مورد اوكتاى مثلا برادرش جغتاى و عمش اوتكين « 4 » ) ، او را بر روى تختى « 5 » كه چهار بالش به نشانهء چهار جهت اصلى بر آن قرار داشت « 6 » ، در حالى كه دست‌هايش را در دست گرفته بودند ، جاى مىدادند . اين‌كه هنگام راهنمائى شخص ، راهنمايان دست‌هاى او را
( 1 ) - رشيد الدين / بلوشه 391 . ( 2 ) - 1229 م : ميرخواند ج 5 : 43 ؛ Hyazinth 149 . - 1246 م : Bar Hebraeus 481 ؛ ميرخواند ج 5 : 53 . - 1251 م : Bar Hebraeus 488 ابو الفرج 457 ؛ ميرخواند ج 5 : 55 . - 1259 م : رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 391 . ( 3 ) - Vincent de Beauvais 269 f . ( 4 ) - به روايت رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 16 و ابو القاضى 137 تولى برادر اوكتاى . ( 5 ) - ر ك : J . P . Carpini / Wyngaert 120 f . , 139 f . ( 6 ) - جوينى ج 5 : 147 ؛ Bar Hebraeus 459