تاريخ مغول در ايران ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٣

اسلام

احمد تا حدى زيانى را كه برادرش اباقا به مسلمانان وارد آورده بود ، جبران كرد . او قسمت اعظم زمين‌هاى ضبطشده را پس داد ؛ مساجد و مدارسى از نو بنا كرد « 1 » ؛ كار سفر به اماكن مقدسه را تسهيل نمود « 2 » و بخشى از درآمد اوقاف را ، كه تا آن هنگام به‌عنوان مواجب به اطباى مسيحى و يهودى داده مىشد « 3 » ، به توصيهء جوينى وزير ، وقف كعبه كرد « 4 » .

اگرچه ارغون يك بودائى متعصب بود ، اما نمىتوانست تمام فرمان‌هاى سلفش را ملغى كند ، و به اين ترتيب همان‌طور كه در سال 689 ه . ق . اجازه داد ، كه مسلمانان در ماه رمضان چهار منبر در تبريز برپا كنند « 5 » ، گاه‌گاه خود را ناگزير از سازگارى با مسلمانان مىديد . اما ارغون رفته‌رفته تحت‌تأثير وزير يهوديش سعد الدوله ، كه پس از مدتى موافقت و سازگارى با مسلمانان ( از جمله هنگام سفر آنان به عتبات عاليات ) « 6 » ، به دشمنى با آن‌ها برخاسته بود ، قرار گرفت و به سختگيرى با مسلمانان پرداخت .

سعد الدوله تا آن‌جا خويشاوندان خود را در امور ديوانى وارد كرد ، كه ديگر به مسلمانان اجازه نمىداد به امور مهم دولت اشتغال ورزند « 7 » ، و اين كار آن‌چنان خشم مردم را بر عليه او برانگيخت ، كه سرانجام او را كشتند « 8 » . گيخاتو و بايدو « 9 » هيچ‌يك چون ارغون دشمن اسلام نبودند ، اما در اين هنگام سازگارى و مدارا ديگر كافى نبود ، و بدين‌گونه غازان كه برقرارى آزادى مسلمانان را در امور دينى بر درفش‌هايش نوشت « 10 » ، و خود شخصا به دين پيامبر اسلام گرويد ، به آسانى بر دشمنش غالب آمد .

غازان قاضيان و دانشمندان « 11 » مسلمان و گروه‌هاى مذهبى ديگر را از پرداخت

( 1 ) - وصاف / هامر ج 1 : 218 ، 225 ص ب . ( 2 ) - ميرخواند ج 5 : 99 . ( 3 ) - وصاف / هامر ج 1 : 225 ص ب ؛ ميرخواند ج 5 : 99 . ( 4 ) - مفضل ج 2 : 505 . ( 5 ) - رشيد الدين / وين 240 چ . ( 6 ) - ميرخواند ج 5 : 105 . ( 7 ) - ميرخواند ج 5 : 105 . ( 8 ) - Bar Hebraeus 575 ( 9 ) - ميرخواند ج 5 : 112 . ( 10 ) - ميرخواند ج 5 : 115 . ( 11 ) - رشيد الدين / وين 291 چ .