تاريخ مغول در ايران ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٥

ارتباط ايلخانان با كشورهاى مسيحى مغرب‌زمين

چنين تصورى به واقعيت نزديك نبود - و به اين سبب كتابى تازه را مدنظر قرار دادند ، كه آن را قابل اعتماد مىدانستند . يكى از شاهزادگان ارمنستان صغرى به نام هيتونوس كه به مغرب‌زمين گريخته بود ، كتابى به نام « تاريخ سرزمين‌هاى شرقى » تأليف كرد .

اروپائيان گمان مىبردند ، كه او كاملا بر امور مشرق زمين واقف است ، و به گزارش‌هاى او در هنگام قضاوت دربارهء اين اوضاع استناد مىكردند . با اين‌همه اين اثر بسيار مغرضانه و پر از گزارش‌هاى ناصحيح بود . گفته‌هاى مبالغه‌آميز دربارهء وطنش « 1 » در برابر تحريف - هاى عمدى او ناچيز است . هيتونوس زياده‌روى را به آن‌جا مىرساند ، كه مىنويسد غازان به آن نيّت به سوريه حمله كرده است كه « سرزمين مقدس را از وجود زنديقان ( مسلمانان ) پاك كند ، و مسيحيت را در آن سامان برپا سازد » « 2 » .

در اين صورت آيا تعجب‌آور است ، كه پاپ در سال 701 ه . ق . بيس‌كارلو « 3 » سفير ايران را پذيرفت ، و پاپ كلمانس پنجم ( 1314 - 1305 م ) در سال 705 ه . ق . الجايتو را به پذيرش حقيقت و پاىبند بودن به آن در اعمال و رفتار دعوت كرد ؟ « 4 » . توماس ايل - دوچى سفير الجايتو عملا پندار نادرست اروپائيان را دربارهء دين ولىنعمت خود تأييد كرد . يعقوب دوم پادشاه آراگن بر پايهء همين اطلاعات غلط بود ، كه در سال 699 ه . ق . به غازان پيشنهاد كمك لشكرى داد ، و ادوارد دوم پادشاه انگلستان ( 1327 - 1307 م ) در پاسخش به الجايتو ، كه در تاريخ 17 ربيع الثانى 707 براى ايلخان فرستاد ، خواست كه وى سرزمين مقدس را از وجود كافران پاك كند « 5 » ، در حالىكه الجايتو خود را آن‌قدر مسلمان مىدانست ، كه مصريان را به خاطر تزلزل در حفظ

( 1 ) - Haytonus 309 f . , 314 ( 2 ) - Haytonus 321 ( 3 ) - ر ك : Remusat , Mem 388 ؛ Turner 50 f . : Rymer II 918 f . ; Soranzo 337 ( 4 ) - نامهء مورخ اول مارس 1306 ؛ Mosheim , Anh . Nr . 51 , S . 128 - 130 ; Raynaldus XV , 1306 , Nr . 30 , S . 37 ( 5 ) - مكتوب الجايتو كه به تاريخ ژوئن 1305 در دشت مغان نگاشته شد : Soranzo 351 f . ; Rymer I , 4 , 193 ; Remusat , Mem . b . 392 ff . , 433 - 438 . - ر ك : Kramers in EI , III 1053