تاريخ مغول در ايران ( فارسى ) — الصفحة ٢١٥

رابطهء ايلخانان با مسيحيت

فقط تعظيم كنند . و فرمان داد ، تا كشيشان ارمنى ، گرجى و شامى مراسم عبادت انجام دهند و شراب او را تبرك كنند « 1 » .

نتيجهء ارتباط نزديك فرمانرواى مغول با مسيحيان براى كليساهاى آن سامان پيوسته مفيد نبود : هلاكو به سبب رفتارش به زودى به‌عنوان حامى مسيحيان شناخته شد .

علت ديگر اين وضع فقدان انضباط داخلى كليسا بود . اگرچه ويلهلم فن روبرك گزارش مىدهد ، كه نسطورىها وضعى از هم گسسته داشتند « 2 » و ما مثلا مىبينيم ، كه آنان رسوم خرافى پيشگوئى را محترم مىشمردند « 3 » ، اما نبايد اين داورى را در مورد كليهء شؤون آسياى غربى ، كه بر پايهء فرهنگ قومى با سابقه‌اى استوار بود ، تعميم داد . ما نبايد در قضاوت سختگيرى كنيم ، به‌خصوص وقتى مىبينيم ، كه حتى امروزه نيز در مغرب - زمين از اين نظر چه امكاناتى وجود دارد .

خطاى اصلى كليساى سوريه كشمكش‌هاى شخصى و بىاحترامى نسبت به بزرگان روحانى بوده است . گفته مىشود ، كه يك بار چون يكى از مطران‌ها مىخواست وارد صومعه‌اى شود ، او را به سختى استهزاء كردند ، و از او خواستند ، كه حركات بسيار زننده‌اى انجام دهد « 4 » . راهبان در حين عبادت به خنده و تفريح مىپرداختند « 5 » ، و حتى يك بار در سال 1261 م . مخالفان مطران ديونيس او را در حين عبادت در صومعهء ابن صوما كشتند « 6 » . در اين‌گونه موارد هلاكو ناگزير بود ، كه دستور رسيدگى دهد و با ابراز لطف خاص اغلب مسيحيان را مأمور اين‌گونه رسيدگىها مىكرد « 7 » . سرانجام چون يكى از راهبان ارمنى در اردوى ايلخان دست به دزدى زد ، نه‌تنها آن راهب را كشتند ، بلكه به راهبان ديگر اجازهء اقامت در اردوى ايلخان داده نشد « 8 » .

( 1 ) - Vartan 301 f . ( 2 ) - W . v . Rubruck / Wyngaert 237 ( 3 ) - W . v . Rubruck / Wyngaert 285 ( 4 ) - Bar Hebraeus , Kirchg . III 419 ( 5 ) - Bar Hebraeus , Kirchg . III 421 ( 6 ) - Bar Hebraeus , Kirchg . II 741 ( 7 ) - Bar Hebraeus , Kirchg . II 741 ( 8 ) - Bar Hebraeus , Kirchg . II 755