تاريخ مغول در ايران ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٦

مسيحيت

كه تمام روحانيان براى وى نماز گزارند ، و طعام‌هاى او را تبرك كنند « 1 » . او نيز گاه به همراهى يكى از همسران مسيحىاش در مراسم دعاى مسيحيان شركت مىكرد « 2 » ، و گاه با مسلمانان نماز مىگزارد . گذشته از آن منكو دستور داده بود ، كه ميان پيروان اديان گوناگون جلسات بحث ترتيب يابد ، بىآنكه نتيجهء اين مباحثات در زندگى روزمرهء مردم اثرى داشته باشد . ويلهلم فن روبروك در يكى از اين جلسات مباحثه شركت داشته است « 3 » . منكو با بيان اين جملات جلسه را ختم كرد : « همانطور كه دست داراى انكشتان گوناگون است ، خداوند نيز به افراد بشر راه‌هاى مختلف نموده است ، تا سعادتمند شوند . او به مسيحيان كتاب مقدس را اعطاء فرموده است » « 4 » . جلسات مباحثه در دربار چنگيز خان « 5 » و قوبيلاى ، كه روحانيان مسيحى و يهود را با دانشمندان چينى و نمايندگان اديان ديگر روبرو مىساختند ، همين‌گونه پايان مىيافت « 6 » . قوبيلاى ، كه بودائى بود ، در برابر پيروان اديان ديگر چون پيشينيانش طريق مدارا پيش گرفته بود . وى تنها تحت نفوذ عيسى كلمچى نسطورى گاه‌گاه به مسلمانان سختگيرى مىكرد « 7 » . با اين‌همه روايت مىشود ، كه وى دستور داد گذشته از متون بودائى ، انجيل ، قرآن و تورات را نيز به زبان مغولى ترجمه كنند « 8 » .

ويلهلم فن روبروك تصوير كم‌نظيرى از هم‌زيستى مسالمت‌آميز پيروان اديان مختلف در دربار فرمانروايان مغول براى ما نقش مىكند . قاآن به كرات در مجالس عبادت مسيحيان شركت مىكرد . راهبان مسيحى يك هفته پيش از عيد پاك در روز يكشنبه به حضور او رفتند ، تا دعايش كنند « 9 » و روز بعد برايش نان تبرك‌شده آوردند . منكو

( 1 ) - Rubruck / Wyngaert 256 , 262 ( 2 ) - Rubruck / Wyngaert 259 ( 3 ) - Rubruck / Wyngaert 292 ( 4 ) - Rubruck / Wyngaert 298 ( 5 ) - Bar Hebraeus 412 ( 6 ) - ميرخواند ج 5 : 65 . ( 7 ) - دربارهء عيسى كلمچى ر ك : Pelliot , Chretiens 639 f . ( 8 ) - ميرخواند ج 5 : 65 ؛ Bar Hebraeus 514 ( 9 ) - W . v . Rubruck / Wyngaert 278