تاريخ مغول در ايران ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٤

مسيحيت

اوكتاى - كه شمنى بودند ، اديان جهانى يكسان بود ، و نيز آنان تعصبى نداشتند ، كه دين خود را به ديگران تحميل كنند . چنانچه چنگيز خان مىخواست به يكى از اديان جهانى بگرود ، به احتمال قوى دين بودا را مىپذيرفت ؛ اما اين گزارش كه وى به مسيحيت تمايل داشته است ، صحيح نيست « 1 » . متناسب با اين زمينهء فكرى و روش قاآن‌هاى نخستين ، در قراقورم در كنار دو مسجد و يك كليسائى كه وجود داشت ، معابد بودائى ساخته شد « 2 » .

مدتها پيش از بنيان‌گذارى امپراطورى مغول مسيحيت با جهان مغول تماس يافته و قرن‌ها قبل از ظهور چنگيز برخى از قبايل مغول چون كرايت به اين دين گرويده بودند « 3 » . رواج دين مسيح در ميان مغولان نتيجهء كوشش ميسيون‌هاى مذهبى نسطوريان بود ، كه پس از تشكيل جمعيت خود ( 431 م ) به سوى مشرق پيش رفته بودند . اما اين اقوام مسيحى از سياستى مخصوص پيروى نمىكردند و لذا به‌عنوان يك عامل سياسى در مغولستان به حساب نمىآمدند . به همين جهت وضع خاص مذهبى آنان براى چنگيز خان ، كه سرگرم سياست بود ، مشكلى ايجاد نمىكرد .

در دوران زمام‌دارى كيوك رابطهء خان با مسيحيت به شكل ديگر درآمد . او تحت‌تأثير وزيران مسيحى خود چينقاى و قداق نويان « 4 » نسبت به دين مسيح ابراز تمايل شديد مىكرد « 5 » ، و همين رفتار وى موجب اين تصور ناصحيح شده است « 6 » ، كه كيوك اين

- Christentum , in : Internationale Kirchliche Zeitschrift XXVIII ( 1938 ) , S . 156 - 175 . - رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 312 ص ب ؛ ابو الفرج 459 ؛ Matthaeus Parisiensis VI , 112 f . - Pelliot , Papes b 255 ( 1 ) - از جمله ابو الفرج 401 ص ب . - ر ك : Nau 272 ; Ohsson II 630 - 632 ( 2 ) - W . v . Rubruck / Wyngaert 285 f . ( 3 ) - ر ك : Pelliot , Chretiens 620 - 631 633 - 635 ( 4 ) - جوينى ج 1 : 213 ؛ ميرخواند ج 5 : 54 ؛ J . P . Carpini / Wyngaert 125 ؛ Pelliot . Chretiens 628 f . ; Nau 272 ; Malachias 18 , 80 , Anm . 35 ( 5 ) - جوينى ج 1 : 200 ؛ رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 249 ، 255 ص ب . ( 6 ) - ر ك : Bar Hebraeus 481 ؛ Pelliot , Papes c 32