تاريخ كامل ايران ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٤٢
سلطان السلاطين سنجر بن ملكشاه
سلطان السلاطين سنجر بن ملكشاه
سلطان السلاطين سنجر بن ملكشاه
غالب ائمه تواريخ مسلمين برآنند كه سلطان سنجر از بهترين سلاطين سلاجقه بود ، چنان كه مذكور شد ، سنجر يكى از چهار پسر ملكشاه است و در حين وفات پدرش ايالت خراسان داشت ، و بعد از فوت ملكشاه نيز اعتنائى به هرج‌ومرجى كه به سبب آن واقعه در ايران روى داد ننمود . لاكن پس از فوت برادرش سلطان محمود ، مىتوان گفت كه ، بالفعل سلطنت ايران به او مسلم بود ، زيرا كه برادرزادگان وى كه بر عراق و بغداد تسلط داشتند ، احكام او را اطاعت مىنمودند . محل اقامت و مركز ايالت وى هميشه خراسان بود . و از خراسان گرفته از يك طرف تا ماوراى رود اتك و ، از طرف ديگر تا نهر سيحون تسخير كرد .
بهرامشاه كه يكى از سلاطين غزنويه و در آن اوقات پاىتخت وى لاهور بود ، خراج‌گذار وى شد . و علاء الدين حسين غورى ملقب به جهان‌سوز ، بعد از آنكه با او مصاف داده و پس از هزيمت ، به قيد اسار درآمد ، استخلاص خود را در قبول كردن خراج ديد .
و همچنين سمرقند و بخارا را به حيطهء تصرف درآورد . و كارش به غايتى بالا گرفت كه مملكت خوارزم را به طشت‌دار خويش بخشيد . و طشت‌دار مزبور بعد از تعيين منصب ، تا چند ماه در لباس سلطنت به خدمت پيشين خويش اقدام مىنمود . و ازين سبب ، متملقان سنجر را سلطان السلاطين خواندند . و تا مدتى دراز به نوعى غريب زمانه مساعد بود و اقبال معاضد « 1 » . اما چون روزگار بر عادت خويش برگشت و بخت سرسختى آغاز نهاد و معاضدت زمانه به معاندت بدل گشت ، هم نكبات غريب بر وى روى داد :
( 1 ) - معاضد بالضم ، با كسى يار و مصاحب بودن ( ح ) .