تاريخ كامل ايران ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٠.٢٣

ديباچه

لهذا از اين احقر خواهش نمودند كه اين كتاب را با نسخهء اصل در انگريزى مطابقت نموده در تصحيح آن جهد بليغ به عمل آورده شود . و حقير اگرچه در خود مايهء آن كار نديده و پايهء آن را بالاتر از مكنت خود ديدم ، ليكن « ما يدرك كله لا يترك كله » ، ملتمس ايشان را قبول نموده فراخور قوه و استعداد آنچه لازم بود معمول داشتم و با كمال دقت در تصحيح و تنقيح آن كوشيدم . ولى در اين مقام اشاره به مطالبى چند لازم است .

اول اينكه در تصحيح اين كتاب آنچه به نظر احقر غلط فاحش آمد ، يا از حيثيت املا يا ابهام عبارت يا غلط نحوى يا غير آن ، تغيير داده تصحيح كردم ، ولى در بسيارى از مواقع ، اگرچه عبارت خارج از حسن كلام و قابل تكميل زياد بود ، خارج از حد تصحيح دانسته تغيير ندادم و ، زياده بر آن را دست‌اندازى به بنيان كتاب دانسته تبرى جستم .

دويم - اينكه بسيارى از اشارات و كنايات و ملاحظاتى كه سرجان مالكم در باب تاريخ‌نويسى ايران يا مطالعهء تواريخ متفرقه يا افسانه‌نويسى يا تبديل سلسله‌اى از سلاطين به سلسلهء ديگر نوشته ، مترجم به ملاحظات چند از قلم انداخته است و حقير هم به همان ملاحظات ترجمه نكردم ؛ ولى در بعضى از جاها كه برخى عبارات يا به جهت سهو مترجم يا خطاى كاتب از قلم افتاده و اداى مطلب مؤلف موقوف بر آنها بود ، لازم دانسته بر ترجمه افزودم . و شك نيست كه بسيارى از نكات و اشارات و بعضى از اصطلاحات مخصوصه‌اى كه سرجان مالكم نوشته است ، هرگاه ترجمه شده اضافه شود ، بر فوايد كتاب افزوده خواهد شد ، ولى اين مطلب هم واضح است كه غرض مؤلف از اين اشارات و كنايات افادهء اهالى انگلند بوده است و اين كتاب براى آنها نوشته شده است ، و به جهت همين سبب مترجم فاضل آنها را از ترجمه انداخته است .

سيم اينكه در شرح لغات مشكله در حاشيه كوشش شده كه الفاظ مكرر نشود ، چنان كه در نسخ سابق شده است ، و شايد هم گمان شود كه در بعضى از جاها در ترجمهء لغات توضيح واضحات شده است ، ولى چون اين كتاب چنانچه اشاره شد در مدارس هند تدريس مىشود و متعلمين بسيارى از اين الفاظ را نمىدانند ، لهذا به جهت سهولت كار آنها معنى اين الفاظ در حاشيه نوشته شده است . و علاوه بسيارى از اهالى ايران هم هستند كه همين الفاظ مستعملهء زبان خود را نمىدانند و به جهت آنها مفيد خواهد بود .

خلاصه ، دراين‌كه اين كتاب هنوز بيش‌از اين قابل تصحيح و تكميل است شكى نيست ، و حقير به خوبى از اين مستحضرم ، ولى در اين نسخه آنچه در بادى النظر لازمهء تصحيح بود به عمل آورده شده است و ، دليل بر اين مطلب همين بس كه هركه نسخه‌اى كه خود مترجم بعد از طبع رابع خوانده و ملاحظه كرده و در ايام تدريس در مدارس سركارى تعليم داده ببيند و تغييراتى كه داده بخواند ، مىفهمد كه خود مترجم به خوبى واقف بوده