تاريخ طبرستان و رويان و مازندران ( فارسى ) — الصفحة ١٥٠

در ذكر حكومت داعى الصغير و هو حسن بن قاسم بن حسن بن على بن عبد الرحمن شجرى بن قاسم بن حسن بن زيد بن حسن بن امير المؤمنين على بن ابى طالب عليهم السلام

را كه امامىّ المذهب بود به گيلان فرستاد ، و حسن بن قاسم كه داعى الصغير مىخوانند و داماد او بود آورد ، و حكومت و پادشاهى را به دو سپرد . چون داعى حسن به حكومت بنشست ، و او سيد به غايت نيكوسيرت بود ، و اهل طبرستان در هيچ عهدى چنين راحت نديده بودند ، كه در عهد او عدل و انصاف او زياده از سادات گذشته بود .

ابو القاسم جعفر بن ناصر كبير با برادر جنگ كرد كه چرا ملك موروثى ما را به ديگرى دادى و خود را و مرا محروم ساختى ؟ ! ابو الحسين گفت كه : او را پدر به از ما و تو داشته ، و دانسته بود ، ولىعهد خود كرده . هرچند در اوايل مرا نيز از او نفرت بود . اما چون دانستم كه او در اين كار اولى و انسب است به دو رجوع كردم ، تو نيز بدين راضى شو . نشنيد و خشم كرد . و به رى نزد محمد بن صعلوك رفت و لشكر طلبيد ، و به آمل آمد و خطبه و سكّه به نام صاحب خراسان كرد ، و شعار و علم سياه گردانيد .

داعى الصغير حسن بن قاسم به گيلان گريخت و مدّت هفت ماه آنجا بود و خراج محكم بستاند . چنان كه رعيّت به تنگ آمدند و لشكر جمع كرد و گيل و ديلم را برداشت و به آمل آمد و عدل و انصاف پيش گرفت و به مصلّى جهت خود خانه بنا كرد ، و فرمود تا مجموع سادات آنجا خانه‌ها بساختند ، و اصفهبد شروين ملك الجبال و اصفهبد شهريار با او صلح كردند . بعد از آن ابو الحسين احمد بن ناصر كبير با او خلاف كرد . و از او نفرت نمود و به گيلان رفت و به برادر خود ابو القاسم جعفر پيوست .

وقتى كه داعى الصغير به آمل آمد ، به گيلان رفته بود . اهل خراسان لشكر كشيده به طبرستان آمدند ، و داعى از جانب گيلان در خوف بود ، از خراسان ناايمن شد .

از آمل بگريخت و پناه به اصفهبد محمد بن شهريار برد . و اصفهبد داعى را بگرفت و بند برنهاد ، و به رى فرستاد . تا نزد على بن وهسودان - كه نايب خليفه المقتدر باللّه بود - بردند . على مذكور ، داعى را به قلعهء الموت - كه موطن اصلى او بود - فرستاد تا محبوس مىداشتند .

چون على بن وهسودان را به مكر كشتند ، داعى خلاص يافت و به گيلان رفت