كتابخانه تاريخى ( سرزمين ميان رودان " بين النهرين " ، حكومت مادها ، آشور ) ( فارسي ) — الصفحة ٧٢٠
68 .
اسكندر ، غيرمنتظره بر بلندىها ظاهر شده ، سربازانى را كه از گردنه پاسدارى مىكردند ، به محاصره درآوردند . بربرها هراسيدند و شتابان راه فرار را در پيش گرفتند و اسكندر ، در اندك زمانى ، گذرگاه و آنگاه تمامى شهرهاى سرزمين اوكسيان را تسخير كرد .
68 .
68 .
( 1 ) اسكندر با ترك اين مكان ، اردو را جمع و به سوى پرسيد « 1 » پيش‌روى كرد « 2 » . پس از 4 روز ، به صخره‌هاى موسوم به « شوش » « 3 » رسيد « 4 » . امّا آريوبرزنس « 5 » ، پيش از وى با 25 هزار پياده‌نظام و سيصد سواره‌نظام آن‌جا را به تصرف خويش درآورده بود . « 6 »
( 2 ) شاه مىپنداشت گذرگاه را با يورش به چنگ خواهد آورد ، از اين‌رو ، بىآن‌كه هراسى به دل راه دهد از ميان گردنه‌اى باريك و كوهستانى پيش‌روى كرد .
بربرها اجازه دادند كه وى در اين گردنه تا حدى ، پيش‌روى كند ؛ امّا وقتى مقدونيان به نيمه‌ى اين مسير كوهستانى رسيدند ، ناگهان بربرها حمله كردند و تعدادى از سنگ‌هاى غول‌پيكر را غلتاندند كه به شيوه‌اى غيرمنتظره ، بر ستون‌هاى به هم فشرده‌ى مقدونيان فرود آمد و بسيارى از سربازان را كشت . همچنين شمار زيادى
( 1 ) . ( Perside ) ؛ مقصود ديودور همان پارس است . ( 2 ) . پارمنيون با بخش عمده‌ى سپاه و باروبنه ، از طريق جاده‌ى شاهى به پرسپوليس مىرفت ، حال آن‌كه اسكندر در پيشاپيش نيروهاى سبك اسلحه ، راه كوه را در پيش گرفت . ر . ك به : آريان ( 3 ، 18 ، 1 - 2 ) ؛ كنت كورث ( 5 ، 3 ، 16 ) ( 3 ) . ( Suse ) ؛ برخى مورخان يونانى اين معبر را دروازه‌ى پارس و برخى ديگر دروازه‌ى شوش خوانده‌اند . ( 4 ) . پارسيان اين گردنه را دروازه‌هاى ( دربندهاى ) شوش مىخواندند ، حال آن‌كه شوشىها آن را دروازه‌هاى ( دربندهاى ) پارس مىخواندند ، ر . ك به : SirAurelsteino , op . cit . , p . 314 sq و همچنين : E . Herzfeld , ThePersianEmpire ( 1968 ) , pp . 176 - 178 . سر اورل اشتاين ثابت كرده است كه اين دروازه شايد كوتالى سنگر ( Kotal - iSangar ) ، بين باشت و فاحليون ( Fahliyun ) باشد . همچنين ن . ك به : M . B . Nicole , Rescueexcavation snearDoruzdan , Eastandwest 20 ( 1970 ) , pp . 278 - 281 ( 5 ) . ( Ariobarzanes ) ؛ آريوبرزن ( 6 ) . ر . ك به : كنت كورث ( 5 ، 3 ، 17 ) ؛ آريان ( 3 ، 18 ، 2 )