ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي ) — الصفحة ٦٢٤

كابينه‌ى اول سردار سپه

آمريكايى را تصويب كرد و در جلسه‌ى روز 23 خردادماه مشير الدوله دولت را معرفى و برنامه‌ى دولت خود را به اختصار اعلام نمود . اما اين دولت نيز مانند دولت مستوفى الممالك نتوانست بر مشكلات داخلى و فشارهاى سياسى خارجى ، كه از يك طرف ظاهرا به نفع دولت و از طرف ديگر باطنا براى تضعيف آن اعمال مىشد ، پيروز گردد . عمر مجلس چهارم هم به پايان رسيد و مجلس پنجم با اكثريتى كه هواخواه زمامدارى سردار سپه بود تشكيل گرديد .

مشير الدوله روز اول آبان‌ماه 1302 شمسى ( 14 ربيع الاول 1342 قمرى ) استعفاى خود را به شاه تقديم كرد و چند روز بعد سردار سپه طبق فرمان شاه به نخست‌وزيرى برگزيده شد و شصت و ششمين كابينه‌ى دوره‌ى مشروطه‌ى پارلمانى را به شرح زير به حضور شاه معرفى كرد :

سردار سپه ( رضا خان ) رئيس الوزرا و وزير جنگ

ذكاء الملك ( فروغى ) وزير امور خارجه

مدبر الملك ( محمود جم ) وزير ماليه

سليمان ميرزا ( اسكندرى ) وزير معارف و اوقاف و صنايع مستظرفه

خدايار خان وزير پست و تلگراف

معاضد السلطنه وزير عدليه

ميرزا قاسم خان صور كفيل وزارت داخله

روزنامه‌ى انگليسى نىيرايست « 1 » در شماره‌ى مورخ 29 نوامبر 1922 ( 7 آذر 1302 شمسى ) خود چنين نوشت :

« سردار سپه نخست‌وزير كنونى ايران مرد قوى الاراده و توانايى است كه در انجام هر كارى كه اراده كند ، مهارت و شايستگى دارد . او در تشريح برنامه‌ى دولت موضوع جديدى را ذكر كرده است : به جاى يك رشته اصلاحات پر زحمت فقط همّ و كوشش خود را به حفظ و حمايت مصالح و تماميت خاك ايران معطوف داشته و معتقد است كه قوانين مربوط به آن بايد از هر جهت مورد احترام قرار گيرد . اميد است كه سردار سپه حفظ روابط حسنه با بريتانياى كبير را جزء مصالح ايران به‌شمار آورد » .

نخستين اثر زمامدارى سردار سپه اين بود كه احمد شاه بار سفر سوم خود را به اروپا بست . وليعهد را به نيابت سلطنت تعيين نموده ، در اواخر آبان 1302 شمسى از راه بغداد عازم اروپا شد . وى روز اول آذرماه به اسكندريه مصر رسيد و فرداى آن روز با كشتى به مقصد


( 1 ) - Near East ( شرق نزديك ) .