ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي ) — الصفحة ٥٧
عهدنامه‌ى فين‌كن‌اشتاين
عهدنامه‌اى متضمن يك مقدمه و 16 ماده در تاريخ 25 صفر 1222 هجرى ( 4 مه 1807 ميلادى ) با امپراتور منعقد ساخت و پس از عقد اين معاهده ناپلئون تصميم گرفت كه براى اجراى مواد راجع به همكارى نظامى هيئتى را روانه ايران نمايد و بنابراين تصميم ، يكى از معتمدين دربار خود سرتيپ گاردان
( General Gardene )
را به رياست هيئت اعزامى انتخاب و فرمان حركت او را در تاريخ ژوئن 1807 ميلادى ( ربيع الاولى 1222 هجرى ) صادر نمود .
عهدنامه‌ى فين‌كن‌اشتاين
عهدنامه‌ى فين‌كن‌اشتاين
اين عهدنامه على الظاهر خواسته‌ها و مقاصد فتحعلى شاه را تأمين مىكرد ولى مواد قرارداد طورى تنظيم شده بود كه ناپلئون مىتوانست هر موقع بخواهد از زير بار تعهدات خود شانه خالى كند . تعهدات فرانسه در قرارداد مزبور به قرار ذيل بود :
1 - ضمانت استقلال ممالك موجوده ايران .
2 - شناختن حق ايران بر گرجستان .
3 - وعده بذل مساعى كامل در مجبور ساختن روسيه به تخليه خاك ايران « 1 » و گرجستان و دخالت فرانسه در عقد عهدنامه صلح با روسيه .
4 - تعهد تدارك توپ و تفنگ و صاحب‌منصب و عمله براى ايران به قدر لزوم .
خلاصه تعهدات ايران عبارت بود از :
1 - قبول اعلان جنگ فورى به انگليس ؛
2 - خارج كردن عموم انگليس‌ها و اتباع آن دولت از خاك ايران ؛
3 - بستن سرحدات و ابواب ايران بر روى عموم عمال انگليس ؛
4 - عقد اتحاد با افغان‌ها و قبايل هرات و قندهار براى حمله به متصرفات انگليس در هند ؛
5 - دادن راه عبور به يك لشكر از سپاه فرانسه از ايران در صورتى كه اراده‌ى ناپلئون به لشكركشى به هندوستان قرار گيرد .
در اين عهدنامه آنچه به نفع فرانسه بود از قبيل اعلان جنگ فورى به انگليس و طرد انگليس‌ها از ايران همه واضح و مثبت و مواد راجع به منافع ايران مبهم و قابل ترديد بود و در هر صورت ناپلئون مىتوانست آن مواد را بنا به مقتضيات زمان و سياست خويش توجيه و تفسير كند . تعهد راجع به تدارك توپ و تفنگ و افسر و عمله بالنسبه به مواد ديگر واضح و مثبت بود « 2 »
( 1 ) - مقصود از خاك ايران در اين مورد كه تحت اشغال نظامى روس‌ها بود ، عبارت است از سرزمين قفقازيه . ( 2 ) - نقل از كتاب ( مأموريت ژنرال گاردان ) ترجمه عباس اقبال آشتيانى .