ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي ) — الصفحة ٤٢٢
آثار نويسندگان روسى
استفاده‌ى آن به جيب آن دو نفر مىرفت . ثروتمندان را از شهرستان‌ها به تهران احضار و از آن‌ها باج و رشوه مىگرفتند . ظلم و تعدى رايج و اموال و دارايى و حتى جان ملت ايران در دست عمال دولت بود . مردم درصدد توطئه‌اى بودند تا بدان وسيله شاه ضعيف النفس و ناتوان و وليعهد را مخلوع و شعاع السلطنه پسر كوچك شاه را كه حتى در ايران هم ضرب المثل ظلم و ستم بود ، به سلطنت بنشانند » .
« سياست اتابك و ياران او باعث دشمنى تمام طبقات ايران شده بود . سياستمداران ميهن‌پرست معدودى بودند كه مىدانستند كشور چگونه رو به زوال مىرود . طبقه‌ى روحانى حس مىنمود قدرت قديم و آزادى آن‌ها توأما با كشورشان در شرف از بين رفتن است . توده‌ى عظيم مردم و طبقه‌ى تاجر هم ، هرروزه قربانى ظلم و جور عمال دولت بودند » .
آثار نويسندگان روسى
آثار نويسندگان روسى
از آثار نويسندگان روس ترجمه‌ى فارسى دو كتاب در اختيار نگارنده هست كه هردو در سال 1329 هجرى شمسى در تهران به چاپ رسيده است . يكى زير عنوان « انقلاب مشروطيت ايران و ريشه‌هاى اجتماعى و اقتصادى آن » به قلم م . پاولويچ و و . تريا و س . ايرانسكى ترجمه‌ى م . هوشيار و ديگرى كتاب « ايرانى كه من شناخته‌ام » تأليف ب . نيكيتين ، كنسول سابق روس در ايران ترجمه و نگارش فره‌وشى .
م . پاولويچ و دو نويسنده‌ى ديگر كتاب « انقلاب مشروطيت ايران » بر خلاف نويسندگان انگليسى و نويسندگان داخلى تجزيه و تحليل انقلاب ايران را بيشتر بر پايه‌ى مسائل اقتصادى قرار داده و در حقيقت اين عامل مهم را كه ديگر زياد بدان توجه نكرده‌اند ، علت اساسى انقلاب دانسته و شرايط و وضع اقتصاد ايران قبل از انقلاب را مورد بررسى دقيق قرار داده‌اند . د پاولويچ نويسنده‌ى بخش اول اين كتاب كه از مسائل اقتصادى بحث كرده است ، مىنويسد :
« خرابى وضع مالى همواره مترادف با تيره‌روزى دهقانان بوده است . سنگينى بار ماليات در ايران بر دوش طبقه‌ى دهقان گذارده شده و از بازرگانى داخلى و خارجى نيز كم‌وبيش مالياتى اخذ مىشد . مستغلات شهرى و اموال منقول از تأديه ماليات معاف بوده‌اند » .
« ماليات بر درآمد و ماليات بر ارث در ايران بىسابقه بوده است . زمانى دهقان يك دهم محصول خود را به خان ( مالك ) و يك دهم ديگر را به حكومت مىداد . اينك در صورتى كه دهقان با وسايل شخصى به كشت و زرع بپردازد ، بايد صدى 33 محصول را به مالك بدهد و در صورتى كه مالك ، بذر ، حيوان ( جفت گاو ) و وسايل كشاورزى در اختيار زارع بگذارد 85 درصد محصول را مىبرد » .